شناسایی سازوکارهای بانکهای تجاری در بحرانهای ارزی جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر بحران ارزی سال 1397
نویسندگان
1 دانشجوی مقطع دکتری مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران
2 استادیار گروه مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران
3 دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد، مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران
4 استادیار گروه مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران
doi
10.22034/es.2024.457488.1761چکیده
نرخ ارز یکی از مهمترین متغیرهای اقتصادی در هر کشوری است. نوسانات در نرخ ارز سبب نوسانات در متغیرهای دیگر اقتصادی میشود. ایران باتوجهبه شرایط و محدودیتهای همهجانبهای که طی این سالها دارد، همواره با نوسانات نرخ ارز مواجه بوده است و بحرانهای ارزی زیادی را طی سالهای گذشته تجربه کرده است.بحران ارزی دلایل مختلفی ازجمله تحریم، افزایش حجم نقدینگی، کاهش تولید ناخالص داخلی، سفتهبازی و... میتواند داشته باشد. بانکها میتوانند اثرگذاری بالایی بر روی بازار ارز داشته باشند. سازوکارهای اثرگذاری بانکهای تجاری در زمان بحران بر بازار ارز ایران در این پژوهش بررسی شده است. پژوهش حاضر یک پژوهش کیفی است و از منظر هدف کاربردی میباشد. شیوه گردآوری دادهها مصاحبه خبرگانی و مطالعه اسنادی و کتابخانهای کتب، مقالات، گزارشها و سایتهای با محتوای مرتبط با موضوع پژوهش است. بدینترتیب با بررسی منابع پژوهش و به روش تحلیل مضمون؛ سازوکارهای بانکهای تجاری کشور در طی بحرانهای ارزی کشور با تأکید بر بحران ارزی سال 1397، در دو بُعد منفی و مثبت احصا و تبیین شدهاند. سازوکارهای منفی به شرح؛ عملیات سفتهبازانه، افزایش حجم نقدینگی کشور، پولشویی، خروج ارز از کشور، تخلف در تخصیص ارز بانک مرکزی، ناتوانی در جذب سپرده ارزی، عدم اعطای تسهیلات به بخش تولید یا انحراف تسهیلات اعطایی به بخش تولید، مطالبات غیرجاری، بنگاهداری و سرمایهگذاری در دارایی ثابت و ناکارآمدی در بانکداری بینالملل است و سازوکارهای مثبت به شرح؛ رعایت محدودیت تراکنش مالی، پیشبینی بحران و ذخیره دارایی ارزی برای مهار بحران، مهار بحران از طریق صرافیهای بانکی و تسهیل نقلوانتقالات بینالمللی میباشد که از بانکها از این طریق در بحرانهای ارزی نقش ایفا کردهاند.