تحلیل کرونا ویروس در دستگاه الهیاتی- اخلاقی اسپینوزا
نویسندگان
1 دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه ادیان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.
doi
10.30479/wp.2022.17117.1011چکیده
از آنجایی که اسپینوزا معتقد است هر فعلی در جهان، حالتی از حالتهای جوهری واحد یا خداوند است و تفاوت افعالِ مختلف، به تفاوت آنها در نحوه صدورشان از جوهر بازمیگردد، خیر و شرّ اموری نسبی خواهند بود و در نتیجه تلقی کرونا به عنوان یک شرّ مطلق منتفی است. چنین تفکری، محصول تصورات موجود محصور در تنگنای مکان و زمان است که جز سود خویش نمیجوید و در نتیجه شرّ- در اینجا کرونا- را که امری عدمی است به چیزی عینی و مطلق مبدل میکند که با مفاهیم بد، آشفتگی، زشتی و شرارت بیان میشود، ولی به خداوند تسرّی دادنِ آنچه که از این منظر دیده میشود، سبب پنهان ماندن عظمت او از چشم خِرَد خواهد شد. از نظر اسپینوزا، آدمی به عنوان حالتی از حالات نامتناهی جوهر، سخت کوچک و ناچیز است، ولی در عین حال، به علت بهرهوری از خرد که او را به آن دیدن توانا میسازد، بزرگ است.کرونا به آدمی آگاهی محدودیت خویش را در برابر خداوند و طبیعت مینمایاند و این آگاهی به محدودیت، خود عنصری از نیکبختیِ درخدا بودن است که اگر نبود، چنین آگاهیای محقق نمیگردید. از سوی دیگر، چون از نظر اسپینوزا هر چیزی که باعث شود انسانها با هم در توافقی جمعی زندگی کنند، سودمند است و برعکس، اختلاف در مدینه شرّ است، میتوان گفت، کرونا تا آنجا که باعث این توافق و همدلی در جوامع، بالأخص جوامع مسلمان و اخلاقی شده، خیر است.