حضور فرهنگی و اجتماعی زنان در فعالیتها و تشکلهای محلی: بهسوی الگوی کنشگری زنان در جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 دکتری علوم ارتباطات، دانشکدۀ علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.22059/jwdp.2026.408694.1008594چکیده
حداقل نیمی از کنشهای فرهنگی و اجتماعی در جامعۀ ایرانی پس از انقلاب اسلامی مبتنی بر مشارکت و نقشآفرینی زنان شکل گرفته و در جریان است. از آنجا که کمتر پژوهش و بررسی علمی به جایگاه و نقش زنان با محوریت فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی در مسیر جریانسازی گفتمان انقلاب اسلامی پرداخته است، این مقاله به این پرسش پاسخ میدهد که نحوۀ کنشگری فرهنگی و اجتماعی زنان در فعالیتها و تشکلهای محلی و سراسری در ایران چگونه است و آیا میتوان الگویی برای توصیف این کنشگری مبتنی بر رویکردهای انقلابی تبیین کرد. برای پاسخ به این پرسش و استخراج الگو، 15 مصاحبۀ نیمهساختیافته با زنان فعال و موفق در ایجاد و راهاندازی این تشکلها و فعالیتهای فرهنگی محلی در سراسر کشور صورت گرفت. سپس با استفاده از تکنیک تحلیل دادهبنیاد، نقش زنان در این فعالیتها و کنشگری، شرایط و زمینههای دخیل، علل و راهبردهای اتخاذشده از سوی زنان و همچنین پیامدها و آثار این کنشهای زنانه در زیستبوم محلی و بومی استخراج شد و درنهایت الگویی مبتنی بر مدل پارادایمی بهدست آمد. در این مدل، پدیدۀ کنشگری زنانۀ حلال مسائل، تجربهگر زیست زنانه، یداللهی، توانمندساز، ساده و محلی، ولایتپذیر، تربیتی و دینی، خانوادگی و روشمند زنانه توصیف شده است.
