راهبردهای زنان در مواجهه با سقطجنین عمدی: از تصمیم تا تجربه
نویسندگان
1 استادیار، گروه مطالعات زنان، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه مطالعات زنان، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه مطالعات زنان، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
4 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
doi
10.22059/jwdp.2025.395031.1008538چکیده
تجربۀ سقطجنین عمدی، زنان را هم در مرحلۀ تصمیمگیری و هم در دورۀ پس از آن با موقعیتی تنشزا مواجه میسازد. هدف این پژوهش، شناسایی راهبردهای زنان در مواجهه با تجربۀ سقطجنین عمدی است. به این منظور، با اتخاذ رویکرد پدیدارشناسی توصیفی، مصاحبههای نیمهساختاریافتۀ عمیق با 40 زن دارای سابقۀ سقطجنین عمدی در استان البرز در سال 1403 انجام گرفت. یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهد زنان در مواجهه با تجربۀ سقطجنین عمدی، از راهبردهای متنوعی با چهار رویکرد کلی «کنشهای حفاظتی-ترمیمی»، «واگشت اخلاقی»، «بنیانسازی توجیهگرانه» و «گریز همهجانبه» بهره میگیرند. «بنیانسازی توجیهگرانه» از طریق تلفیق استدلالهای عقلانی، مذهبی و اجتماعی، تصمیم سقط را از حیطۀ رفتارهای تابویی خارج میکند و به انتخابی مشروع و اجتنابناپذیر در چارچوب شرایط خاص زندگی تبدیل میسازد. رویکرد «گریز همهجانبه» بهعنوان سازوکار دفاعی، با راهبردهای شناختی-هیجانی، از بار روانی این تصمیم میکاهد. رویکرد «واگشت اخلاقی» نیز بازتاب فرایند بازاندیشی انتقادی زنان در ارزیابی مجدد این تجربه در پرتو نظام ارزشی شخصی است. درنهایت، «کنشهای حفاظتی-ترمیمی» بیانگر تلاش نظاممند برای مدیریت پیامدهای این تجربه از طریق راهکارهای پیشگیرانه و جبرانی است. این مجموعه راهبردها در کلیت خود، نمایانگر کوشش زنان برای حفظ توازن روانی-اجتماعی در بستر فرهنگی، اجتماعی و دینی حاکم است. نتایج این پژوهش میتواند مبنای علمی برای طراحی سیاستهای جامع باروری و مداخلات روانشناختی هدفمند در سطح استان البرز قرار گیرد؛ بهگونهای که هم از سقطهای عمدی پیشگیری کند و هم با ارائۀ خدمات مشاورهای مبتنی بر راهبردهای سازگارانه شناساییشده، از پیامدهای منفی روانی-اجتماعی سقط بکاهد.
