ارائۀ ابزار اندازهگیری توانمندسازی زنان: مراحل و نتایج
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه علوم ورزشی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 استاد گروه علوم ورزشی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه مدیریت ورزشی، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه علوم ورزشی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
doi
10.22059/jwdp.2025.393294.1008537چکیده
توانمندسازی زنان بهعنوان محور توسعۀ پایدار، نیازمند ابزاری استاندارد برای سنجش ابعاد چندگانۀ آن است. این مقاله با هدف طراحی پرسشنامهای روا و پایا برای سنجش توانمندسازی زنان ایرانی انجام گرفت. با بررسی پیشینۀ موضوع، مصاحبه و مشورت با متخصصان، پرسشنامه با ۳۷ گویه در هفت حوزۀ توانمندسازی روانشناختی، تصمیمگیری، اجتماعی، جنسیتی، اقتصادی، سلامت و رفاه و مدنی طراحی شد. سپس اعتبار سازۀ پرسشنامه با استفاده از تحلیلعاملی اکتشافی بررسی شد. نتایج، هفت زیرمقیاس را تأیید کرد که ۵۹ درصد از واریانس دادهها را تبیین کردند و ساختار منطقی ابزار را نشان دادند. درنهایت، پایایی پرسشنامه با محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ 83/0 برای کل مقیاس تأیید شد که حاکی از همسانی درونی مطلوب بود. استفاده از نمونۀ بزرگ و ترکیب روشهای کیفی و کمی به افزایش اعتبار نتایج کمک کرد. ابزارهای موجود از توجه به ابعاد روانی-اجتماعی غافلاند و با بافت جوامع فارسیزبان تطابق ندارند، ولی این پرسشنامۀ جامع قادر است ابعاد پیچیدۀ توانمندسازی زنان را در بافت فرهنگی-اجتماعی ایران اندازهگیری کند و با شناسایی چالشهای ساختاری از جمله موانع فرهنگی-اجتماعی، قوانین تبعیضآمیز و نبود ابزارهای چندبعدی بوممحور، قوتها و ضعفهای برنامهها را شناسایی کند. یافتهها نشان میدهد این ابزار نهتنها برای ارزیابی وضعیت کنونی کاربرد دارد، بلکه شکاف موجود در ابزارهای پیشین را پر میکند و با شناسایی موانع زمینهای، دادههای لازم را برای اصلاح سیاستها، طراحی مداخلات چندبعدی و پایش پیشرفت بهسوی اهداف توسعۀ پایدار فراهم میکند.
