اثر کود سبز بر pH، کربن آلی محلول و فراهمی فسفر خاک با فاصله از ریشه ذرت و کلزا

نویسندگان

1 استاد خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان

2 استادیار خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان

3 دانشجوی دکترای خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

doi
چکیده

بخش اندکی از فسفر خاک برای گیاه قابل­استفاده هست. برای بررسی اثر کود سبز یونجه (2% جرمی) و ریشه دو گیاه ذرت و کلزا در نظام کشت منفرد و مخلوط بر غلظت فسفر قابل­جذب گیاه در خاک، آزمایشی گلخانه­ای با استفاده از رایزوباکس انجام شد. آزمایش به­صورت اسپلیت فاکتوریل با دو سطح کود سبز (صفر و 2 %) و 4 ناحیه با فاصله از ریشه (ناحیه ریزوسفر، نزدیک ریزوسفر، نزدیک توده خاک و توده خاک) و 4 نوع کشت (ذرت، کلزا، کشت مخلوط و شاهد (بدون کشت)) در سه تکرار و در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی انجام شد. بذرهای ذرت و کلزا در ناحیه مرکزی رایزوباکس­ها کشت شد. 85 روز پس از کاشت، گیاهان برداشت‌شده و خاک هر ناحیه جداگانه تجزیه شد. نتایج نشان داد که افزودن کود سبز به خاک به­طور معنی­داری pH را به‌میزان 19/0 واحد کاهش و کربن آلی محلول و فسفر قابل­جذب گیاه در خاک را به­ترتیب به‌میزان mg L-1 25 و  mg kg-147/9 افزایش داد. با فاصله از ریشه،  pHو فسفر قابل­جذب گیاه در خاک افزایش، ولی کربن آلی محلول خاک کاهش یافت. ناحیه توده خاک (فاصله بیش از 16 میلی­متری ریشه) چندان تحت تأثیر فعالیت ریشه قرار نگرفت. نتایج نشان داد که افزودن کود سبز به خاک باعث افزایش وزن خشک دو گیاه ذرت و کلزا و همچنین غلظت و مقدار جذب فسفر در کلزا شد درحالی‌که غلظت و جذب فسفر را در ذرت کاهش داد. وزن خشک شاخساره در کشت مخلوط بیشتر از کشت منفرد ذرت و کلزا بود.