بدن و آینه‌های پنهان: تحلیل کیفی نگرش دختران جوان مجرد تبریز به تصویر بدنی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 استاد تمام گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22059/jwdp.2025.394529.1008533
چکیده

تصور بدنی به احساسات، ادراکات و ارزیابی‌های فرد دربارۀ ظاهر فیزیکی خود اشاره دارد. در عصر جهانی‌شدن و گسترش رسانه‌ها، توجه به بدن اهمیت ویژه‌ای یافته است. این پژوهش به دنبال بررسی عمیق نگرش دختران مجرد به تصویر بدنی آن‌ها است. این تحقیق به روش کیفی با مصاحبۀ نیمه‌ساخت‌یافته از ۲۰ دختر مجرد ۱۸ تا ۳۵ سالۀ تبریز انجام شده است. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند با درنظرگرفتن معیارهای جمعیت‌شناختی صورت گرفت. در این پژوهش از تحلیل مضمون برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شد. یافته‌ها نشان داد دختران جوان، به‌ویژه در موقعیت تجرد، میان پذیرش بدن خود و فشارهای اجتماعی در تنش هستند. رسانه‌ها با نمایش تصاویر غیرواقعی، مقایسه‌های اجتماعی را تشدید می‌کنند و موجب نارضایتی بدنی و کاهش اعتمادبه‌نفس می‌شوند. برخی افراد از طریق بازتعریف ارزش‌های شخصی و تمرکز بر سلامت از این چرخه خارج می‌شوند، اما تجربیات طرد اجتماعی اغلب به انزوا یا تمایل به تغییرات ظاهری منجر می‌شود. این فرایند نشان‌دهندۀ تأثیر عمیق عوامل اجتماعی و فرهنگی بر تصویر بدن و هویت فردی است. نگرش دختران مجرد تبریز به تصویر بدنی خود، پدیده‌ای چندوجهی است که تحت تأثیر عوامل فردی، اجتماعی و فرهنگی قرار دارد. این یافته‌ها نشان می‌دهد تصویر بدن نه‌تنها مفهومی فردی، بلکه محصول تعاملات پیچیدۀ اجتماعی و فرهنگی است.