رتبه‌بندی عوامل مؤثر در بهره‌وری زنان شاغل با رویکرد فرایند سلسله‌مراتبی (AHP)

نویسندگان

1 طلبۀ سطح دوم رشتۀ فقه و اصول، مدرسۀ علمیۀ خواهران فاطمه الزهرا (س)، تهران، ایران.

2 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

doi
10.22059/jwdp.2025.400703.1008564
چکیده

بهره‌وری زنان شاغل به مشارکت و سهم زنان در فعالیت‌های اقتصادی، تولید کالا و خدمات و ایجاد ارزش اقتصادی در یک جامعه اشاره دارد و تحت تأثیر عوامل مختلف حاکم بر ابعاد مختلف زندگی آنان قرار دارد. در این پژوهش تحلیلی-توصیفی، ابتدا با استفاده از روش مطالعۀ کتابخانه‌ای، چارچوب مفهومی عوامل اثرگذار بر بهره‌وری زنان شاغل در ابعاد فردی، خانوادگی، نهادی و سازمانی و نیز فرهنگی و اجتماعی شناسایی شد. سپس با استفاده از روش دلفی تعدیل‌شده و به شیوۀ پرسشنامه، با استفاده از نظرات خبرگان (زنان متأهل دارای تحصیلات بالاتر از دیپلم و حداقل 10 سال سابقۀ شغلی)، از میان 35 معیار استخراج‌شده براساس مدل مفهومی فوق، 10 عامل مهم اثرگذار بر بهره‌وری زنان شاغل در قالب سه معیار مشارکت اقتصادی زنان، اشتغال رسمی و حفظ بنیان خانواده معرفی شد. بعد از آن، با به‌کارگیری روش تحلیل فرایند سلسله‌مراتبی (AHP) و استفاده از نرم‌افزار Expert Choice این عوامل رتبه‌بندی شدند. نتایج نشان داد با تلفیق وزن عوامل در قالب سه معیار فوق، سه عامل امنیت شغلی، مجوزهای قانونی و کیفیت نهادی و نیز شرایط شغلی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بهره‌وری زنان شاغل محسوب می‌شوند. به‌علاوه، عامل گسترش خانواده جایگاهی قابل‌انتظار در رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر بهره‌وری زنان شاغل ندارد. به این ترتیب شاید بتوان گفت به‌دلیل گرایش روزافزون زنان به مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی-اقتصادی و نیاز به کسب درآمد، تمایل به گسترش خانواده (تأهل و فرزندآوری) کاهش یافته است.