تجارب زیستۀ زنان سرپرست خانوار در کسب‌وکارهای خانگی: یک کاوش پدیدارشناسانه

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه حضرت معصومه(س)، قم، ایران

2 کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه حضرت معصومه(س)، قم، ایران

3 گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران.

doi
10.22059/jwdp.2025.388389.1008507
چکیده

کسب‌وکارهای خانگی علاوه بر اینکه نقش قابل‌توجهی در تولید ناخالص داخلی کشورها دارند، پیوندی میان فضای خانه و فعالیت اقتصادی ایجاد کرده‌اند. این کسب‌وکارها در کشورهای درحال‌توسعه برای زنان و به‌ویژه زنان سرپرست خانوار می‌توانند ابزار مهمی برای توانمندسازی و کسب استقلال اقتصادی باشند. این پژوهش با هدف بررسی تجارب زیستۀ زنان سرپرست خانوار در راه‌اندازی و ادارۀ کسب‌وکارهای خانگی انجام گرفت. رویکرد پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی است. روش نمونه‌گیری، غیراحتمالی از نوع قضاوتی بود که طی آن، ۱۹ زن سرپرست خانوار در شهرستان اسلام‌آباد غرب انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته به‌دست آمد. تحلیل داده‌های کیفی با استفاده از روش هفت‌مرحله‌ای کلایزی صورت گرفت. تحلیل داده‌ها نشان داد تجارب مشارکت‌کنندگان در سه دستۀ اصلی شامل شناخت الزامات کسب‌وکار خانگی، مهارت در مدیریت فروش، و مواجهه با چالش‌های فردی، محیطی و جنسیتی قابل‌طبقه‌بندی است. یافته‌ها بیانگر آن است که ورود به عرصۀ کارآفرینی فرصت‌های ارزشمندی برای این زنان و خانواده‌هایشان فراهم کرده است، اما هم‌زمان با موانع متعددی همراه است. این امر ضرورت تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های حمایتی مؤثر و متناسب با نیازهای این گروه از زنان را برجسته می‌سازد. همچنین ارائۀ آموزش‌های تخصصی و حمایت‌های مالی می‌تواند مسیر پایدارتری برای توسعۀ این نوع کسب‌وکارها توسط این زنان فراهم آورد.