پشتپردۀ ازدواجهای زودهنگام: تجربۀ زیستۀ دختران زیر 18 سال از زندگی مشترک (شهرستان سقز)
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، گروه مطالعات فرهنگی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه مطالعات فرهنگی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران. ایران.
doi
10.22059/jwdp.2025.391794.1008524چکیده
ازدواج درواقع پدیدۀ اجتماعی سادهای نیست و میتواند معانی متفاوتی در زمینههای مختلف داشته باشد. مطالعات اندکی به دیدگاهها و نگرشهای زنان به ابعاد مختلف ازدواج در زمینههای فرهنگیای که ازدواج زودهنگام معمول بوده، پرداختهاند. پژوهش حاضر با رویکرد پدیدارشناختی به تحلیل عمقی همراه با بررسی لایههای گوناگون تجربۀ زیستۀ دختران زیر 18 سال از زندگی مشترک میپردازد تا تجاربشان از ازدواج زودهنگام را در متن کلی زندگی آنها دریابد. با نمونهگیری هدفمند، معیارهایی برای ورود مشارکتکنندگان درنظر گرفته شد: داشتن تجربۀ ازدواج زودهنگام، سکونت در شهر سقز، کرد بودن و داشتن سن کمتر از 18. بدینمنظور، یازده دختر زیر 18 سال با تجربۀ ازدواج زودهنگام برای مصاحبه انتخاب شدند. میانگین سنی شرکتکنندگان 17 سال بود و بهطور میانگین در 16 سالگی ازدواج کرده بودند. مصاحبهها پس از ضبط، توسط محقق مکتوب شدند و با پیروی از روش تحلیل پدیدارشناختی موستاکاس دادهها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. مضامین اصلی که از تحلیل دادهها بهدست آمد شامل تصویرسازیها، سناریوهای ورود، ملاحظات و نقشهای جنسی و جنسیتی، واکنشهای اطرافیان و چالشهای ازدواج زودهنگام بود که در سه سطح متنی، ساختاری و ترکیبی تفسیر و تحلیل شدند. ابتدا با استفاده از عبارتهای معنادار و مضامین، آنچه مشارکتکنندگان تجربه کردهاند توصیف شد (توصیف متنی). از این عبارتها و مضامین، همچنین برای نگارش توصیفی از بستر یا زمینهای استفاده شد که چگونگی تجربهشدن پدیده توسط مشارکتکنندگان را تحت تأثیر قرار میدهند (توصیف ساختاری) و در انتها، توصیفی ترکیبی بهدست آمد.