واکاوی چالش‌های هویتی پیش‌روی زنان مهاجر مسلمان در اروپا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه جمعیت‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jwdp.2025.379658.1008470
چکیده

جمعیت روبه‌رشد دیاسپورای مسلمان در کشورهای اروپایی با ساختار سکولار این جوامع، چالش‌ها و تعارض‌های متعددی را به همراه داشته است. یکی از مسائل مهم، فرایند هویت‌یابی زنان مهاجر مسلمان و چالش‌های مرتبط با هویت دینی آنان است که مورد توجه مطالعات مختلفی قرار گرفته است. این پژوهش به روش فراترکیب، پژوهش‌های انجام‌شده درباره چالش‌های هویتی-دینی زنان دیاسپورای مسلمان در اروپا طی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ را بررسی و مهم‌ترین چالش‌ها و راهبرد‌های مواجهه با آن‌ها را شناسایی می‌کند. شش چالش اصلی هویتی-دینی شناسایی شد: ذهنیت منفی و سوءرفتار جامعۀ میزبان، تحمیل سبک خاص زندگی، مسیر دشوار پیشرفت، نظارت و پیش‌داوری اجتماع خودی، تنش میان سبک زندگی اسلامی و اروپایی، و تجربۀ طردشدگی مضاعف. همچنین چهار راهبرد برای مقابله با این چالش‌ها شناسایی شدند: شخصی‌سازی هویت دینی، مشارکت در مراکز اسلامی، اتخاذ هویت‌های چندبعدی و منعطف، و گفتمان اسلام حقیقی. این پژوهش نشان می‌دهد زنان مسلمان مهاجر در اروپا تحت فشارهای متقابل از سوی جامعۀ میزبان و اجتماع خودی قرار دارند. آن‌ها با بهره‌گیری از راهبرد‌های مختلف تلاش می‌کنند این فشارها را مدیریت کنند و تعادلی در زندگی روزمرۀ خود ایجاد کنند. یافته‌های پژوهش ابعاد پیچیده‌ای از هویت‌یابی زنان مسلمان در جوامع اروپایی را روشن می‌کند و ضرورت توجه بیشتر به این موضوع را نشان می‌دهد.