برنامه‌ریزی تخصیص منابع آب تحت سناریو‌های مدیریتی در حوضه گرگان‌رود

نویسندگان

1 3- استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده آب‌ وخاک، دانشگاه زابل

2 1- دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، گروه مهندسی آب، دانشگاه زابل

3 2- دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده آب‌ وخاک، دانشگاه زابل

doi
چکیده

با توجه به رشد سریع جمعیت و محدود بودن منابع آب، مدیریت جامع منابع آب از اهمیت فراوانی برخوردار است. برای مدیریت و برنامه‌ریزی بهینه منابع آب در سطح یک حوضه مدل­های مختلفی وجود دارد. در سال­های اخیر مدل WEAP به‌دلیل جامعیت در لحاظ کردن توأم فرآیند­های فیزیکی– هیدرولوژیکی و سیستم مدیریت یکپارچه و اولویت­بندی تخصیص منابع آب، مورد توجه بسیاری از محققان قرارگرفته است. هدف اصلی از انجام این تحقیق بهره­گیری از مدل WEAP برای تعیین مقدار آب تخصیص‌یافته برای بخش صنعت از سد­های گلستان و وشمگیر در حوضه گرگان­رود (استان گلستان) بود. در این راستا ابتدا حوضه آبریز گرگان­رود از نظر آورد ماهانه شبیه‌سازی شد و مدل برای شرایط پایه و سناریوهای مختلف اجرا گردید. برای این منظور از روش سال آبی مدل WEAP استفاده شد. در این مدل، حجم رسوب­گذاری در مخازن سدها به‌صورت اضافه نمودن حجم مرده در پایان هر ماه به‌صورت تجمعی، در نظر گرفته ‌شده است. پس از بررسی­های انجام ‌شده و مدل نمودن حوضه گرگان­رود، درصد حجم آب قابل تخصیص برای نیازهای کشاورزی، صنعت، آبزی‌پروری و زیست­محیطی با توجه به اهداف موردنظر طرح به‌دست آمد. نتایج نشان داد در برنامه­ریزی جدید تخصیص منابع آب حوضه گرگان­رود می‌توان با پذیرفتن 5 % کاهش اعتماد­پذیری سیستم، نیاز صنعت حاشیه سد وشمگیر را به‌میزان 5/9 میلیون متر مکعب تأمین کرد. در نظر نگرفتن رسوب­گذاری مخزن در مدل­سازی، میزان اعتماد­پذیری سیستم را به‌میزان قابل‌توجهی کاهش داد. لحاظ نمودن کاهش رسوب­گذاری در مخزن، (هر پنج سال به‌میزان 1 میلیون متر مکعب) ازیک‌طرف و افزایش راندمان آبیاری از طرف دیگر می­تواند اعتماد­پذیری سیستم را در برنامه­ریزی حفظ کند.