رویکرد طریقت نعمت‌اللهیه به ساختارهای سیاسی‌ـ‌ مذهبی دورۀ محمدشاه قاجار

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز

2 دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی

doi
10.22059/jhss.2017.60651
چکیده

پس از دوران رنج و محنت صوفیان نعمت‌اللهی در دوران فتحعلی‌شاه قاجار، به تخت نشستن محمد‌شاه قاجار نویدبخش پایان سختی‌ها و مشکلات این طریقت در ایران بود. دو شعبۀ کوثرعلیشاهی و مست‌علیشاهی سعی کردند از بستر ایجاد شده در این دوره هرکدام به ­ گونه‌ای متفاوت برای دستیابی به موقعیت و جایگاهی بهتر بهره ببرند.از‌این‌رو مسئلۀ اصلی تحقیق حاضر نیز چگونگی عملکرد نظری و عملی این دو شعبۀ طریقت نعمت‌اللهیه به ­ منظور دستیابی به جایگاه سیاسی‌ـ‌اجتماعی مناسب و تقابل با موانع نظری و عملی موجود در این دوره است. نتایج تحقیق که بر اساس منابع تاریخی و طریقتی بهدست آمده است، بیانگر آن است که شعبۀ کوثرعلیشاهی علی‌رغم شرایط موجود تلاشی در جهت تغییر ساختارهای دینی و سیاسی انجام نداد. اما شعبۀ مست‌علیشاهی در برآورده ­ کردن این مهم دست به اقدامات نظری و عملی زد؛ هرچند که به نتیجه­ای نرسید.