کشاکش سنت و فمینیسم در عمان (مورد مطالعه: رمان الطواف حیث الجمر)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jwdp.2024.366990.1008393چکیده
کوششهای فکری زنان در کمتر از دویست سال گذشته چشماندازهای تازهای به روی دانش بشر گشوده و پرسشهای مهم بسیار به میان آورده است. اما تنوع و تضارب شگفتآور اندیشهها خود به سدی در برابر درک چندوچون آنها بدل شده است. نقد زنسالارانه (فمینیستی)، نقش زنان را در دو محور خالق اثر (زن در مقام نویسنده) و شخصیت خلقشده (چهرۀ ارائهشده از زن در آثار نویسندگان) بررسی میکند. رمان الطواف حیث الجمر اولین رمان زنانه در عمان بهشمار میرود و قهرمان داستانش در زندگی بهنوعی قربانی مردان (نظام مردسالاری سنتها و تعصبات) است. این رمان مدرنیستی به شیوۀ ساختارشکنانه در پی ایجاد تردید در تقابل دوگانۀ مرد-زن است. از این جهت، شخصیت زن داستان موقعیت و هویت زنانۀ خویش را محصول روابط اجتماعی تحمیلی مردسالار میداند که مردان و اقتدار مردانه آفریده است. در این پژوهش سه محور تقلید، اعتراض و خودیابی شخصیت اصلی رمان براساس روش توصیفی تحلیلی بررسی شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد مؤلفههایی همچون اعتراض، خودبیانگری، خشونت، سرکوب غریزۀ زنانه و تابوشکنی در این رمان بیشترین سهم را دارند و آن را جزو آثار فمینیستی قرار میدهند. هرچند رگههایی از ویژگیهای خودآگاهی نیز در این رمان به چشم میخورد، نویسنده با انتخاب انزوای قهرمان، او را از رسیدن به مرحلۀ چرخش به درون و خودیابی برای یافتن هویت فردی و به دور از هرگونه تقلید و اعتراض، محروم ساخته است.