فراتحلیل کیفی مقالات پژوهشی زنان بدسرپرست در ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، رئیس مرکز تحقیقات فلسفۀ زیست و سبک زندگی سالم، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، مرکز تحقیقات فلسفۀ زیست و سبک زندگی سالم، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی شیراز، شیراز، ایران.
3 کارشناسی ارشد مطالعات زنان، مرکز تحقیقات فلسفۀ زیست و سبک زندگی سالم، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی شیراز، شیراز، ایران.
4 دکتری جامعهشناسی، مرکز تحقیقات فلسفۀ زیست و سبک زندگی سالم، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی شیراز، شیراز، ایران.
doi
10.22059/jwdp.2023.351551.1008280چکیده
هدف پژوهش حاضر، بررسی و فراتحلیل کیفی مطالعات انجامشده در حوزۀ زنان بدسرپرست است. در این راستا تمامی مقالههای علمی-پژوهشی با کلیدواژۀ «زنان بدسرپرست» در بازۀ زمانی ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۰ از پایگاه اطلاعاتی-علمی جهاد دانشگاهی و پایگاه اسنادی نورمگز استخراج شد. در ادامه ۳۴ مقاله برای استخراج دادهها و بررسی بیشتر گزینش و به روش مطالعۀ اسنادی، کتابخانهای و فراتحلیل مطالعه شدند. براساس یافتههای تحقیق حاضر، مطالعات انجامشده در این حوزه، دو جهتگیری عمدۀ روانشناسی و جامعهشناسی را دربرمیگیرد؛ بهطوریکه ابعاد دیگر زندگی این دسته از زنان از جمله اقتصادی و سیاسی ذیل این دو دسته بررسی میشوند. گروهی از این مطالعات به تحلیل نظری و ارائۀ مدلهایی برای شناسایی مسائل زنان بدسرپرست در جهت کاهش مشکلات آنان با استفاده از روشهای مداخلهای پرداختهاند و گروهی دیگر به تقویت روحیه و ایجاد انگارۀ مثبت در زنان بدسرپرست از طریق افزایش دیدگاههای مثبتنگر بهلحاظ تجربی پرداختند. یافتههای این مطالعه در دو بعد روانشناسی و جامعهشناسی نشان میدهد این زنان نیازمند حمایتهای روانی، اجتماعی و اقتصادی هستند و توانمندسازی آنها در ابعاد ذکرشده کیفیت زندگی آنها را بهبود میبخشد و سبب کاهش رنج اجتماعی آنها میشود. مبتنی بر دستاوردهای نظری این پژوهش به نظر میرسد سیاستگذاران بایستی مبتنی بر تعریف جامعی از زنان بدسرپرست، اقدام به بازنگری در قوانین و احکام اجتماعی مرتبط با این زنان بپردازند.