اثر منابع آلی و شیمیایی نیتروژن بر عملکرد دانه برخی ارقام کلزا و ویژگی‌های خاک

نویسندگان

1 استاد، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

2 استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان

3 دانشیار گروه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس تهران

4 دانشیار گروه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس تهران

doi
چکیده

برای بررسی اثر منابع آلی و شیمیایی نیتروژن بر عملکرد ارقام کلزای زمستانه، برخی ویژگی‌های فیزیکی شیمیایی و میزان عناصر غذایی قابل جذب گیاه در خاک مانند نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن، منگنز، روی، مس و گوگرد، دو آزمایش مزرعه‌ای درطی سال­های زراعی 1388- 1387 و 1389- 1388 در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی (اراک) اجرا شد. آزمایش­ها به صورت فاکتوریل با طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی با دو فاکتور شامل منبع نیتروژن در سه سطح آزوکمپوست،50% آزوکمپوست + 50 % اوره و اوره و ارقام کلزا شامل اوکاپی، مودنا و لیکورد در سه تکرار اجرا شد. منابع نیتروژن به مقداری مصرف شدند که 150 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار به خاک اضافه شود. نتایج نشان داد که بین منابع مختلف نیتروژن از نظر عملکرد دانه و ویژگی‌های خاک شامل درصد رطوبت جرمی، چگالی ظاهری، قابلیت هدایت الکتریکی، pH خاک، ماده آلی خاک، درصد اشباع، درصد تخلخل و سرعت نفوذ آب تفاوت معنی­دار در سطح احتمال یک درصد وجود داشت. ارقام کلزا از نظر عملکرد دانه، ویژگی‌های خاک مانند چگالی ظاهری، قابلیت هدایت الکتریکی، ماده آلی خاک، درصد تخلخل و فراهمی عناصر غذایی نیتروژن، پتاسیم، آهن، روی، منگنز و گوگرد تفاوت­های معنی­دار داشتند. در این آزمایش­ها، رقم لیکورد در تیمار تغذیة تلفیقی عملکرد دانه (3847 کیلوگرم در هکتار) بیشتری در مقایسه با دیگر تیمارها داشت. به علاوه، در تیمار تغذیة تلفیقی، فراهمی آهن، منگنز، روی و گوگرد در خاک افزایش ولی قابلیت فراهمی پتاسیم کاهش یافت. در این پژوهش، کاربرد تلفیقی کودهای آزوکمپوست و اوره، عملکرد دانه رقم لیکورد را افزایش داد و بسیاری از ویژگی‌های خاک را بهبود بخشید. به همین جهت تغذیه تلفیقی (50% آزوکمپوست + 50 % اوره) و توسعه سطح کشت رقم لیکورد برای افزایش تولید کلزا می­تواند توصیه ­شود.