فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: موج قابل توجهی از پژوهش‌گران و نظریه‌پردازان به رفتارهای انحرافی توجه نشان داده‌اند و نوع‌شناسی‌های مختلفی هم در این زمینه ارائه گردیده است که  کاستی‌ها و نواقصی دارند. بنابراین هدف اصلی پژوهش ارائه نوع‌شناسی جامعی از رفتارهای انحرافی مبتنی بر تحلیل شبکه مضامین بود. روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف از نوع مطالعات توسعه‌ای به شمار می‌رود که با استراتژی اکتشافی و به روش ترکیبی انجام پذیرفت. این تحقیق در دو مرحله کیفی و کمی اجرا شده است. در مرحله کیفی، به منظور تحلیل داده‌های گردآوری شده از طریق مرور سیستماتیک، از روش تحلیل مضمون استفاده شد که این داده‌ها به صورت دستی و سپس با نرم‌افزار MAXQDA کدگذاری شدند. در مرحله کمی، مضامین پایه استخراج شده در قالب پرسشنامه در اختیار خبرگان قرار گرفت تا نظر خود را درباره میزان مرتبط بودن مولفه‌ها با رفتار انحرافی اعلام نمایند. برای تحلیل داده‌های کمی از نرم افزار SPSS 23 استفاده گردید. یافته‌های پژوهش: تحلیل داده‌های کیفی منجر به شناسایی 300 کد اولیه، 24 مضمون پایه، 6 مضمون سازمان‌دهنده و 2 مضمون فراگیر بود که در قالب شبکه مضامین ارائه شد. تحلیل شبکه مضامین به شکل پرسشنامه سنخیت‌سنجی (در بخش کمی) در اختیار 21 نفر از خبرگان دانشگاهی مدیریت رفتاری قرار گرفت. نتایج تحلیل کمی موید مضامین احصاء شده بود. نوع‌شناسی رفتارهای انحرافی سازمانی نیز بر همین اساس و با تکیه بر روش بیلی صورت گرفت.نتیجه‌گیری: بزرگترین و اصلی‌ترین سرمایه هر سازمان، سرمایه انسانی آن است که سایر سرمایه‌گذاری‌های سازمان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. یکی از معضلات سازمان‌های امروزی، وجود رفتارهای انحرافی است. این رفتارها هم بر عملکرد سازمان‌ها و هم بر روحیه همکاری کارکنان و روابط بین‌شخصی آنان تاثیر می‌گذارد. بروز چنین رفتارهایی می‌تواند مانع کارکرد درست سازمان شده و به کاهش درآمد و یا خدشه‌دار شدن اعتبار آن منجر شده و تبعاتی را نیز برای جامعه در پی داشته باشد‌. اخراج کارکنان و از دست دادن مشتریان و در نهایت ورشکستگی بنگاه‌ها، از جمله پیامدهای منفی اینگونه رفتارها تلقی می‌شود‌. بنابراین، کنترل این پدیده مسئله‌ساز بسیار مهم است‌. نتایج این پژوهش برای اولین بار، نشان داد که رفتار انحرافی را باید در تمام حالات ممکن شناخته به صورت همزمان دید و مورد تحلیل قرار داد‌. بر این اساس، پژوهش به ارائه نوع‌شناسی رفتار انحرافی مخرب در چهار بعد فردی در مقابل بین فردی و سازمانی در برابر بین سازمانی و نیز ارائه نوع‌شناسی رفتار انحرافی سازنده در دو بعد مطلوب و نامطلوب پرداخت که در نوع خود، می‌تواند مبنایی جدید و بکر جهت توسعه ادبیات پژوهش قرار گیرد‌. نوع‌شناسی انجام شده نشان داد که رفتار انحرافی شامل شش نوع رفتار انحرافی ضد بهره‌ور، ضد خود، ضد دیگران، ضد سازمان، سازمان‌یار اخلاقی و سازمان‌یار غیراخلاقی است‌.