فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پارادایم تفسیری در مطالعات علوم انسانی دارای راهبردهای پژوهشی گوناگونی از جمله نظریة داده‌‌بنیاد است. برای این راهبرد پژوهشی به­طور رایج سه طرح اصلی سامان‌‌مند، نوآیند و ساخت‌‌گرا ارائه شده است که هر یک اسلوب خاص خود را برای تحقق این راهبرد در پیش گرفته‌‌اند. مطالعة حاضر کوشیده است تا با نظرداشت اهمیت کاوش پویایی‌‌های سازمانی در مطالعات مدیریت، طرح جدیدی را با عنوان «نگاشت تفسیری (10چ)» در عرض طرح‌‌های سه‌‌گانه ارائه کند.روش‌شناسی: برای انجام این مطالعه، پس از تشریح سه طرح­ رقیب مهم و رایج نظریة داده­بنیاد، مؤلفه­های ده­گانه و طرح پژوهش نگاشت تفسیری (10چ)، از جمله روش­های گردآوری و تحلیل داده­ها، معرفی و تشریح گردیده است. سپس، برای آشنایی بیشتر با این طرح، یک نمونه از پژوهش انجام­شده با استفاده از نگاشت تفسیری واکاوی شده است. در ادامه، ممیزات طرح نگاشت تفسیری (10چ) از حیث فرایند الگوکاوی و بنیاد فلسفی با سه طرح دیگر مقایسه گردیده است.یافته­های پژوهش:  طرح نگاشت تفسیری (10چ) با استفاده از استعارة کاروان‌‌های کوهنورد، مسیر تولید نظریه را به سفر کاروان‌‌ها در رشته‌‌کوهی با قله یا قله‌‌های متعدد تشبیه می‌‌کند. هر کاروان با چاوشی حرکت خود را آغاز می‌‌کند و از چم‌‌های پر پیچ و خم، منزلگاه‌‌هایی (چشمه‌‌ها) و گاه حلقه‌‌های تکراری (چنبره) عبور می‌‌کند و در نهایت به قله (چکاد) یا قله‌‌های مختلف می‌‌رسد. این طرح شامل ده مؤلفة اساسی با سرواژة «چ» است که روند پژوهش و تولید نظریه را شبیه‌‌سازی می‌‌کند. در این طرح، داده‌‌ها، اعم از مصاحبه، مشاهده، اسناد، تصاویر و یادداشت­های میدانی، در چارچوب روش نمونه‌‌گیری نظری گردآوری و در سه مرحله تحلیل می‌‌شوند: کدگذاری باز (شناسایی مفاهیم با تمرکز بر معانی نمادی)، کدگذاری شبکه‌‌ای (مقوله‌‌سازی و تبیین ارتباط میان‌‌ آن‌‌ها با بازخورد گرفتن از مشارکت‌‌کنندگان)، و کدگذاری انتخابی (تلفیق دیدگاه‌‌های متکثر و سرایش چکامه یا ارائة نظریة نهایی). استفاده از نرم‌‌افزارهای تحلیلی برای فروشکنی نقشة حاوی مقوله‌‌ها و روابط میان آن‌‌ها و کشف الگوهای حاکم بر آن، ممکن و کارگشا است. این طرح در دو محور الگوی فرایندکاوی و بنیاد فلسفی با طرح‌‌های دیگر تفاوت دارد. بنیاد فلسفی آن بر تعامل‌‌گرایی نمادی استوار است و از منطق پدیدارنگاری الهام می‌‌گیرد؛ از این رو نقش فعال مفسر پژوهش‌‌گر و تفاسیر متکثر مشارکت‌‌کنندگان پژوهش را می‌‌پذیرد و در عین حال به رگه‌‌های اثبات‌‌گرایانه آغشته نیست. الگوی فرایندکاوی این طرح پسینی و منعطف است. طرح نگاشت تفسیری (10چ) به اتکای کدگذاری‌‌های خاص خود توان تحلیل داده‌‌های پیچیدة انسانی و اجتماعی و نیز کشف فرایند/فرایندهای اجتماعی پایه را در ارتباط با پدیدة مورد مطالعه دارد.نتیجه‌گیری: طرح نگاشت تفسیری (10چ) از عینیت­گرایی نهفته در طرح­های سامان­مند و نوآیند پرهیز می­کند و همساز با طرح ساخت­گرا، با رسمیت­بخشی به ذهنیت­های متکثر مشارکت­کنندگان پژوهش و دریافت­های انفرادی و انضمامی پژوهش­گر، در عین حال بر خلاف آن، با وفاداری به تبعیت از چارچوبی منطقی مبتنی بر کاربست استعارة کاروان­های کوه­نورد، به کاوش فرایندهای نهفته در بروز پدیده در بستر رخداد آن در قالب شبکه‌‌ای از روابط میان مقوله­ها می­پردازد و در عین حال، از ظرفیت الگوهای بصری، نظیر مدل­های مفهومی پسینی استفاده می­کند. گزاره‌‌های حکمی متنوع برآمده از مدل کاوش­شده در این طرح، راه را برای مطالعات پراگماتیستی، به‌‌ویژه در دانش کاربردی مدیریت، از رهگذر روش‌‌‌‌ آمیختة اکتشافی هموار می‌‌سازد.