فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نرخ ارز به عنوان یکی از متغیرهای اصلی در اقتصاد کشورهای کمتر توسعه­یافته شناخته می­شود که یک قیمت نسبی کلیدی در اقتصاد محسوب شده و تغییرات آن بر ساختار و سطح تولید، مصرف، اشتغال و تخصیص منابع دارای اثرات قابل ملاحظه­ای است. طی چهار دهه گذشته، اقتصاد ایران چهار بحران ارزی را تجربه کرده است که بحران ارزی سال 1397 آخرین آن­ها بوده است. بررسی مکانیسم­های مدیریت بازار ارز، نشان می­دهد که بهره­گیری از آن­ها نتوانسته در کنترل اثرات وقوع بحران ارزی بر اقتصاد ایران، موفق باشد. با این ملاحظه؛ مطالعه حاضر در پی آسیب­شناسی مکانیسم­های مدیریت بازار ارز در زمان وقوع بحران­های ارزی است. در گام اول، با انتخاب و بررسی منابع کتابخانه‌ای، چالش‌های مطرح‌شده توسط پژوهشگران این حوزه در سال‌های اخیر کدگذاری و طبق روش فراترکیب در 5 مقوله طبقه‌بندی ‌شدند. در گام بعد، به‌منظور تکمیل مؤلفه‌های مؤثر بر پژوهش، صاحب‌نظران نظام پولی و ارزی شناسایی گردیده و نظرات آن‌ها در خصوص اهم چالش‌های موجود در ارتباط با مکانیسم­های مدیریت بازار ارز دریافت و به همراه یافته‌های روش فراترکیب، در گروه کانونی موردبحث قرار گرفتند، سپس چالش‌های منتخب جمع‌آوری‌شده از منابع و مصاحبه با خبرگان، در قالب پرسشنامه طیف لیکرت طراحی‌ گردیده تا اهمیت هریک از آن‌ها از منظر خبرگان نظام پولی و ارزی مورد ارزیابی قرار گیرد. درنهایت 20 شاخصی که در پرسشنامه از خبرگان مورد سؤال واقع‌شده بود، با استفاده از روش PLS مورد اعتبارسنجی و روابط بین آنها مورد آزمون قرار گرفت و اهمیت هر یک از چالش‌های فعلی مدیریت بازار ارز مشخص گردید. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که اثرپذیری بالای نرخ ارز از بازارهای منطقه­ای، ورود مستقیم درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت به بودجه دولت، اتکا به برخی راهکارهای منقضی­شده دهه­های قبلی، سیاست اعطای ارز ترجیحی و مکانیسم مداخلات مستقیم بانک مرکزی از مهمترین چالش­های مدیریت بازار ارز هستند.