طراحی مدل رتبه‌بندی ریسک اعتباری ناشران صکوک اسلامی با رویکرد فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، رشته معارف اسلامی و مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

2 استادیار دانشکده معارف اسلامی و مدیریت صنعتی دانشگاه امام صادق(ع)

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته معارف اسلامی و مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

doi
10.22034/es.2024.425870.1720
چکیده

امروزه رتبه‌بندی ابزارهای مالی یکی از راهکارهای مهم مدیریت ریسک در کشورهای پیشرفته دنیاست اما در کشور ما با وجود تصویب دستورالعمل ایجاد و راه‌اندازی مؤسسات رتبه‌بندی در سال 1395 فقدان نظام و الگوی رتبه‌بندی ابزارهای مالی اسلامی همچنان شرکت‌ها را مجبور نموده است تا برای تأمین مالی از طریق این ابزارها حتما از رکن ضامن استفاده نمایند. در نتیجه هزینه تأمین مالی در بازار سرمایه بالا رفته و جذابیت این روش کاهش یافته است.با توجه به این که مؤسسات معتبر رتبه‌بندی در دنیا فرمول و مدل رتبه‌بندی خود را اعلام نمی‌کنند در این پژوهش پس از مطالعه ادبیات نظری مربوط به رتبه‌بندی صکوک اسلامی و تطبیق نتایج تحقیقات آماری پیشین در رابطه با مولفه­های مهم مورد استفاده توسط نهادهای رتبه‌بندی، 7 معیار تعیین شد. سپس با نظرخواهی از خبرگان ضمن تکمیل و تأیید این معیارها از طریق روشAHP  فازی این معیارها مقایسه و اولویت‌گذاری شدند. در واقع این مقاله می‌تواند به‌عنوان یک مدل بومی تلقی شده و می‌تواند مؤسسات رتبه‌بندی داخلی را در زمینه‌ی رتبه‌بندی صکوک اسلامی یاری نماید. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که از میان هفت مؤلفه موثر استخراج شده از ادبیات موضوع به ترتیب متغیرهای مربوط به اعتبارافزاها، سودآوری، بازار، اهرم شرکت، نقدینگی شرکت، اندازه شرکت و ساختار صکوک منتشر شده مهم‌ترین معیارهای مربوط به رتبه‌بندی صکوک اسلامی را تشکیل می‌دهند. در مدل ارائه شده هر یک از متغیرها از طریق پرسشنامه خبرگانی رتبه‌بندی شده‌اند.