میزان مذهبی بودن والدین، منابع متفاوت شناخت دینی و تصور از خدا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روان شناسی عمومی دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشیار پژوهشکدة خانواده دانشگاه شهید بهشتی
3 عضو هیئت علمی پژوهشکدة خانواده دانشگاه شهید بهشتی
doi
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی تفاوت تصور از خدا در میزان مذهبی بودن والدین و منابع متفاوت شناخت دینی طراحی و اجرا گردید. از میان دانشجویان چهار رشته دندانپزشکی، علوم انسانی، برق و کامپیوتر و معماری دانشگاه شهید بهشتی تعداد 374 نفر دانشجو (177 پسر و 197 دختر) بهعنوان نمونه طبقهای نسبتی در دسترس انتخاب شدند، پرسشنامههای تصور از خدا (مظاهری و همکاران، 1384؛ بازسازی مقیاس لارنس، 1997)، میزان مذهبی بودن والدین (گرنکویست، 1998) و پرسشنامه محقق ساخته (در خصوص منابع متفاوت شناخت دینی) تکمیل شد. نتایج تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس یکراهه نشان داد که میانگین تمامی خرده مقیاسهای تصور از خدا در مواردی که آزمودنیها میزان مذهبی بودن هر دو والد خود را بالا ارزیابی کردهاند، بالاتر است. در پاسخدهندگانیکه میزان مذهبی بودن والدین خود را در سطح بالایی ارزیابی کردهاند، تفاوت زیرمقیاسهای «تأثیرپذیری»، «مشیت الهی» و «حضور» آزمون تصور از خدا با آزمودنیهایی که میزان مذهبی بودن والدینشان در سطح پایین است، معنادار بود. بنابراین کیفیت تصور از خدا در افرادی که میزان مذهبی بودن والدینشان بالاتر است، مثبتتر میباشد. پژوهشگران میزان مذهبی بودن والدین را بهعنوان جنبهای از جامعهپذیری دینی برای فرزندان، و مهمترین عامل پیشبینیکننده تصور فرد از خدا میدانند. همچنین تجزیه و تحلیل دقیقتر دادهها نشان داد که در تصور از خدا بهعنوان حامی، در دسترس، مراقب، راهنما و پاسخگو نیز بین دو گروه (سطح مذهبی هر دو والد بالا و سطح مذهبی هر دو والد پایین) تفاوتهای معناداری وجود دارد، طوری که در گروهی که میزان مذهبی بودن هر دو والد بالاتر است تصور از خدا مثبتتر، و در گروهی که میزان مذهبی بودن هر دو والد پایینتر است تصور از خدا منفیتر است. دادهها همچنین نشان داد تصور از خدا در منابع شناخت دینی مختلف، متفاوت است. تفاوت نمرات زیرمقیاسهای «تأثیرپذیری»، «مشیت الهی»، «پذیرندگی» و «حضور» تصور از خدا در شرایطی که کسب اطلاعات از طریق خانواده باشد، بهطور معناداری بالاتر از دیگر منابع اطلاعاتی بوده، مثبتترین تصور از خدا در این گروه جای گرفته است.