بهره وری آب کشاورزی در استان خراسان رضوی (وضعیت موجود، روش‌های ارتقاء، چشم‌انداز توسعه)

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

2 دانشیار موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
چکیده

بهره­وری فیزیکی آب عبارت از نسبت عملکرد محصول به حجم آب مصرفی است. در این مقاله میانگین عملکرد سال 1396 در تمامی شهرستان­های استان خراسان رضوی برای محاسبه عملکرد در هکتار محصولات (صورت کسر بهره­وری آب) استفاده شد. برای آب مصرفی هر محصول در واحد هکتار (مخرج کسر بهره­وری آب)، از اعداد برآورد شده توسط کارشناسان معاونت تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان و یافته­های تحقیقاتی موجود بهره گرفته شد. نتایج نشان داد بهره­وری آب در محصولات زراعی و باغی استان در وضع موجود 2/1 کیلوگرم بر مترمکعب می­باشد که طی یک برنامه 5 و 10 ساله برای ارتقاء به اعداد 55/1 و 9/1 کیلوگرم بر مترمکعب هدف­گذاری انجام گردید. برای دست یافتن به اهداف برنامه میان‌مدت ارتقاء بهره­وری آب کشاورزی در استان خراسان رضوی، ۶ برنامه کلان شامل: توسعه سامانه­های نوین آبیاری، اصلاح و بهبود روش­های آبیاری سطحی، اصلاح الگوی کشت، توسعه کشت­های گلخانه­ای، اصلاح و بهبود مکانیزاسیون و کاهش ضایعات محصولات کشاورزی در نظر گرفته شد. در برنامه کوتاه‌مدت ارتقاء بهره­وری آب کشاورزی استان خراسان رضوی علاوه بر ۶ برنامه کلان ده‌ساله، 6 برنامه کلان شامل: تغذیه و حاصلخیزی خاک، به­نژادی، به­زراعی و به­باغی، آموزش و ترویج، توسعه کشاورزی حفاظتی و بهبود تجارت و بازار محصولات کشاورزی پیشنهاد شده است.