ارزیابی پارامترهای کیفی آب زیرزمینی با استفاده از GIS و زمینآمار (مطالعه موردی: آبخوان دشت شهربابک)
نویسندگان
1
2
3
doi
چکیده
آبهای زیرزمینی از منابع مهم بهرهبرداری ازآب در مناطق خشک و نیمهخشک میباشند. هدف از این پژوهش ارزیابی دقت روشهای درونیابی جهت پیشبینی پراکنش مکانی تعدادی از شاخصهای کیفی آبهای زیرزمینی دشت شهربابک واقع در غرب استان کرمان میباشد. در این مطالعه ابتدا دادههای کیفی 56 حلقه چاه با توجه به پراکنش و صحت آنها در سال آبی 91-1390 انتخاب، و سپس کنترل و بازسازی دادهها صورت گرفت. آزمون کلوموگروف- اسمیرنوف نشان داد که دادهها نرمال نبوده و در نتیجه جهت نرمالسازی از دادهها لگاریتم گرفته شد. سپس با استفاده از نرمافزار GS+ بهترین مدل واریوگرام به ساختار فضایی دادهها برازش داده شد. نتایج نشان داد که برای این پارامترهای کیفیت، مدلهای کروی، خطی و نمایی بهترین مدل نیم تغییرنماها میباشند. سپس تغییرپذیری آنها با روشهای مختلف درونیابی همچون کریجینگ، کوکریجینگ و عکس مجذور فاصله با توانهای یک تا سه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد روشهای زمینآماری برتری قابل ملاحظهای نسبت به روشهای معین داشته که روش کریجینگ بهترین روش است. در پارامترهای TDS، EC و Cl کمترین میزان RMSE در روش کریجینگ معمولی با مدل کروی به ترتیب 6/844، 1214 و 61/10 محاسبه شده است. سپس نقشههای پهنهبندی این سه عنصر با مناسبترین روش در محیط نرمافزار ArcGIS ترسیم گردید. بررسی تغییرات مکانی و زمانی اکثر پارامترها همبستگی آنها را با هم و روند نزولی بودن آنها را در طول دوره مورد بررسی نشان داد. همچنین آبخوان دشت از لحاظ مصارف کشاورزی و شرب با استانداردهای ویلکاکس و شولر مورد بررسی قرار گرفت. نتایج استاندارد ویلکاکس نشان داد که آب 30 حلقه از چاههای واقع در این دشت در وضعیت نامناسب بودهاند و نتایج دیاگرام شولر غیرقابل شرب بودن آب زیرزمینی در 3/49 درصد از مساحت دشت را تایید کرد.