ماندگار، رقم جدید یونجه با عملکرد علوفه و پایداری مطلوب و مناسب برای کشت در مناطق سرد و معتدل سرد
نویسندگان
1 استادیار موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
2 دانشیار، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی ، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
3 استادیار، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،بروجرد، ایران
4 استادیار، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی ، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،خوی،ایر
5 محقق، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی ، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،مشهد،ایران
6 دانشیار، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،گرگان، ایران
7 دانشیار، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
8 دانشیار، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
9 دانشیار، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،یزد، ایران
10 محقق، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،زنجان، ایران
11 دانشیار، موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
12 محقق، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،همدان، ایران
doi
10.22092/rafhc.2025.366631.1347چکیده
اصلاح ژنوتیپها با عملکرد علوفه بالا و با سازگاری عمومی یا خصوصی به مناطق عمده تولید علوفه کشور، نقش بسزایی در پایداری تولید علوفه یونجه در کشور دارد. یونجه رقم ماندگار (KFA6) حاصل اصلاح ژنوتیپ گله بانی از جمعیت قره یونجه است. این ژنوتیپ، از سال 1389 در دو مرحله تحت گزینش تودهای قرار گرفت. ژنوتیپ اصلاحشده (KFA6)، حاصل از گزینش در یک محیط ایزوله کشت شد و تلاقی پلیکراس بین کلیه بوتهها انجام شد. آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی ژنوتیپ اصلاح شده (KFA6) با 31 ژنوتیپ از جمله ژنوتیپ اولیه گله بانی به مدت دو سال (1391 و 1392) در کرج انجام شد. متوسط عملکرد علوفه خشک ژنوتیپ اصلاحشده KFA6 بدون اختلاف معنیدار در سطح احتمال پنج درصد از میانگین 31 ژنوتیپ و نیز متوسط عملکرد ژنوتیپ اولیه گله بانی و ژنوتیپ های منشأ قره یونجه بیشتر بود. برای مقایسه عملکرد علوفه و تعیین سازگاری (ارزش زراعی)، ژنوتیپ اصلاحشده KFA6 به همراه نه ژنوتیپ غالب مناطق سرد و معتدل سرد کشور، در پنج منطقه کرج، تبریز، خوی، بروجرد و مشهد طی سال های 1395 الی 1397 مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که ژنوتیپ اصلاحشده KFA6 با میانگین مجموع عملکرد علوفه خشک سالیانه 14 تن در هکتار، 2/36 تن در هکتار نسبت به ژنوتیپ اولیه گله بانی افزایش عملکرد داشته و همچنین بر اساس آماره پایداری برتری محاسبه شده با مقدار 2/62، ژنوتیپی پایدار نسبت به متوسط ژنوتیپ ها بود. مقادیر پروتئین خام (CP)، فیبر نامحلول در شوینده اسیدی (ADF)، فیبرخام (CF) و خاکستر کل در ژنوتیپ اصلاحشده KFA6 بدون اختلاف معنیدار در سطح احتمال پنج درصد، به ترتیب برابر با 18/75، 34/8، 39/49 و 7/42 درصد به دست آمد. نتایج آزمایشات تکمیلی نشان داد که ژنوتیپ اصلاحشده KFA6 با میانگین 185/7 کیلوگرم در هکتار در سال تثبیت بیولوژیکی نیتروژن، میانگین بهره وری آب بر اساس عملکرد علوفه خشک و زیست توده کل در شرایط آبیاری کامل به ترتیب برابر با 1/10 و 1/69 کیلوگرم بر متر مکعب آب مصرفی، و تحمل بالاتر به بیماری ویروس موزاییک یونجه، در مقایسه با ژنوتیپ های بومی دیگر برتر بود. با توجه به مجموع نتایج، این ژنوتیپ با نام ماندگار مخصوص کشت در مناطق سرد و معتدل سرد نامگذاری و معرفی شد.
