بهرنگ، اولین رقم گلرنگ علوفه‌ای مناسب شرایط دیم مناطق سرد و معتدل کشور

نویسندگان

1 استادیار، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه (سرارود)، ایران.

2 دانشیار، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

3 محقق، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران.

4 استادیار، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

5 استاد، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

6 استاد، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران.

7 مربی، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه (سرارود)، ایران.

doi
10.22092/rafhc.2025.367939.1353
چکیده

مهم‌ترین عامل محدودکننده در بخش تولید دام و طیور، کمبود منابع علوفه و محدودیت شدید آب در توسعه کشت گیاهان علوفه‌ای در کشور است. با معرفی ارقام گلرنگ علوفه‌ای برای مناطق دیم کشور می‌توان ضمن تامین بخشی از علوفه مورد نیاز کشور، فشار بر مراتع را نیز کاهش داد. گلرنگ رقم بهرنگ در سال 1388 در ارزیابی بخشی از کلکسیون گلرنگ شناسایی و از طریق گزینش و خالص سازی توده داراب 4 حاصل شده است. در سال زراعی 92-1391 تعداد 24 ژنوتیپ بی‌خار گزینش شده به همراه سه رقم شاهد در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم سرارود بررسی شدند و مشخص شد که رقم بهرنگ از نظر صفات عملکرد علوفه‌تر و خشک بالاتر از میانگین ژنوتیپ‌ها بوده و از نظر صفات کیفی علوفه وضعیت مطلوبی داشت. عملکرد تعداد 14 ژنوتیپ برتر گزینش شده در سال‌های زراعی 93-1392 تا 96-1395 از نظر سازگاری و پایداری عملکرد علوفه بررسی و نتایج نشان داد که رقم بهرنگ دارای بیشترین میانگین عملکرد علوفه‌تر وخشک به‌ترتیب با 18345 و 6811 کیلوگرم درهکتار بود و بهترین رتبه در بین ژنوتیپ‌های تحت بررسی داشته و از نظر عملکرد علوفه‌تر و خشک پایدارترین ژنوتیپ بوده و همچنین تجزیه گرافیکی (GGE بای پلات) نیز نشان داد که رقم بهرنگ برای دو صفت مذکور ژنوتیپی ایده‌آل محسوب می‌شود. ارزیابی رقم بهرنگ در شرایط دیم مزارع زارعین در دو منطقه روانسر و دینور(کرمانشاه) نشان داد که این رقم از نظر عملکرد علوفه‌تر و خشک به ‏ترتیب با میانگین‌های 9778 و 5022 کیلوگرم در هکتار نسبت به رقم شاهد فرامان به ‏ترتیب با میانگین‌های به ‏ترتیب 8004 و 4269 کیلوگرم در هکتار برتری داشت. بررسی میانگین شاخص مهم ارزش نسبی خوراک (RFV)  برای رقم فرامان و بهرنگ به ‏ترتیب 172 و 160 بوده و هر دو رقم از نظر شاخص RFV در رتبه ممتاز قرار داشتند. بررسی رقم بهرنگ از نظر بیماری پژمردگی فوزاریومی نشان داد که واکنش این رقم نیمه مقاوم بود. در مجموع رقم جدید بهرنگ با میانگین عملکرد علوفه تر، خشک و کیفیت علوفه بالا مناسب کشت پاییزه مناطق دیم معتدل سرد و کشت بهاره زود هنگام مناطق دیم سردسیر می‌باشد.