افزایش بهره وری آب با اصلاح الگوی آبیاری و یکپارچه سازی اراضی
نویسندگان
1 پژوهشگر بخش حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی.
2 کارشناس ارشد دفتر آبیاری تحتفشار مدیریت آبوخاک جهاد کشاورزی شیراز.
doi
چکیده
با افزایش جمعیت، نیاز به آب کشاورزی نیز افزایش مییابد. درنتیجه در مناطق خشک و نیمهخشک نگاهها بهسوی منابع حیاتی آبهای زیرزمینی سوق یافته است. بحران خشکسالی، تعداد زیاد چاههای غیرمجاز، برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی، راندمان و بهرهوری پایین آب و آبیاری بدون مدیریت، منجر به افت شدید سفرههای آب زیرزمینی و تشدید بحران کمآبی شده است. بنابراین ایجاد ساختار مدیریت بهینه مصرف آب در بخش کشاورزی ضروری میباشد. هدف این تحقیق توسعه پایدار کشاورزی در منطقه اسماعیل بند در بخش مرکزی شهرستان فراشبند، افزایش بهرهوری آب و صرفهجویی در مصرف آب و هزینهها میباشد. در این تحقیق میدانی 23 حلقه چاه آب کشاورزی فاقد پروانه بهرهبرداری در دشت ممنوعه فراشبند در استان فارس تجمیع و به دو حلقه چاه فعال کاهش یافتند. همچنین 32 هکتار اراضی آبخور چاهها مجهز به سیستم آبیاری تحتفشار شده و از مدیریت واحدی برخوردار شدند. نتایج ارزیابیها نشان داد که در پی اجرای این طرح، مصرف آب کشاورزی و برداشت سالیانه آب از چاهها، 57 درصد کاهشیافته است. همچنین میزان تولید و برداشت محصولات کشاورزی 66 درصد افزایش یافت که این نشاندهنده تأثیر مدیریت یکپارچه آبهای زیرزمینی بر ارتقای بهرهوری آب و همچنین گام بزرگی در جهت توسعه پایدار کشاورزی است.