معرفی گلرنگ پر روغن رقم امید مناسب کشت در شرایط دیم مناطق سرد و معتدل کشور

نویسندگان

1 محقق، بخش تحقیقات زراعی باغی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران.

2 مربی، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه(سرارود)، ایران.

3 استاد، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

4 استادیار، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه(سرارود)، ایران.

5 استاد، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران.

6 محقق، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران.

doi
10.22092/rafhc.2024.364608.1339
چکیده

گلرنگ تنها گیاه دانه روغنی بومی ایران است که به شرایط مختلف اقلیمی کشور سازگاری بالایی دارد. رقم امید با کد لاین 13 در سال 1390 در ارزیابی کلکسیون گلرنگ موسسه تحقیقات کشاورزی دیم به دلیل میزان روغن دانه بالا مورد توجه قرار گرفت. بررسی‌های انجام شده طی سه سال برتری این لاین را از نظر میزان روغن دانه بالا تایید کرد. بررسی سازگاری 16 ژنوتیپ منتخب در سه ایستگاه تحقیقات کشاورزی مراغه، سرارود و قاملو طی دو سال 1393 و 1394 نشان داد که این لاین با میانگین 35/7 درصد بالاترین میزان روغن را داشت. در حالی که میانگین روغن رقم شاهد فرامان 29/9 درصد بود. بررسی پایداری میزان روغن و عملکرد دانه ژنوتیپ‌های مورد بررسی با استفاده از چندین روش پارامتری (شاخص برتری، شاخص هندسی و اکووالانس ریک) و ناپارامتری (آماره‌های هان، آماره عملکرد-پایداری و میانگین رتبه) نیز نشان داد که لاین انتخاب شده بیشترین پایداری میزان روغن دانه را داشت. و از نظر عملکرد دانه نیز بعد از لاین LRV51/5 بیش‏ترین میانگین و پایداری را نشان داد. استفاده از روش  GGEبای پلات نشان داد که لاین مورد نظر نزدیک‌ترین ژنوتیپ به ژنوتیپ ایده‌آل بود وفاصله زیادی با دیگر ژنوتیپ‌ها داشت. ارزیابی لاین جدید در سه مزرعه دیم استان کرمانشاه نشان داد که لاین مورد بررسی بیشترین درصد و عملکرد روغن را در هر سه منطقه تولید نمود. این لاین از نظر دو بیماری مهم زنگ گیاهچه با عامل (Puccinia carthami Cda)، و پژمردگی فوزاریومی دارای واکنش نیمه مقاوم بود. در مجموع با توجه به برتری‏ های لاین 13 نسبت به سایر ژنوتیپ‌های مورد بررسی این لاین با نام امید برای کشت پاییزه مناطق دیم معتدل سرد و کشت بهاره زودهنگام مناطق دیم سردسیر معرفی گردید.