آسیا، اولین رقم تکجوانه چغندرقند مقاوم به بیماری ویروسی ریزومانیا و نماتد ریشه گرهی در آسیا
نویسندگان
1 استادیار، بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات ،آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
2 مربی، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، مرکز کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
3 دانشیار، بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات ،آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
4 دانشیار، بخش تحقیقات چغندرقند، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
5 دانشیار، بخش تحقیقات چغندرقند، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
6 دانشیار، بخش تحقیقات چغندرقند، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
7 استادیار، بخش تحقیقات چغندرقند، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
8 استادیار، بخش تحقیقات چغندرقند، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
9 دانشیار، بخش تحقیقات چغندرقند، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
10 استادیار، بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
11 دانشیار، بخش تحقیقات چغندرقند، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
12 مربی، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، مرکز کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
13 دانشیار، بخش تحقیقات چغندرقند، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
14 استادیار، بخش تحقیقات چغندرقند، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
15 محقق، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
doi
10.22092/rafhc.2024.361706.1328چکیده
چغندرقند یکی از میزبانهای نماتد ریشه گرهی و ویروس عامل بیماری ریزومانیا است. استفاده از ارقام مقاوم، سادهترین و کارآمدترین روش مدیریت بیماریهای گیاهی به شمار میرود. در راستای تولید رقم مقاوم به بیماری ریزومانیا و نماتد ریشه گرهی در چغندرقند، دو جمعیت حامل ژنهای مقاومت به دو بیماری شناسایی و انتخاب شدند. از جمعیت موردنظر تعداد 10 فامیل نیمه خواهری تهیه گردید که در تلاقی با سینگلکراس منوژرم 7112*SB36 منجر به تولید 10 هیبرید منوژرم شد. ارزیابی این هیبریدها از نظر صفات کمی و کیفی، منجر به انتخاب چهار هیبرید برتر (7112*SB36)*SB33-HSF-3(SBSI041)، (7112*SB36) *SB33-HSF-5(SBSI042) ،(7112*SB36)*SB33-HSF-6(SBSI043) و (7112*SB36)*SB33-HSF-8(SBSI044) شد. نتایج تجزیه مرکب دادهها و مقایسه این هیبریدها با یک شاهد مقاوم داخلی به ریزومانیا (رقم آریا) و دو شاهد مقاوم خارجی (کاستیل و رزیر) و یک شاهد حساس طی دو سال در شرایط آلوده به ریزومانیا در چهار منطقه (مشهد، شیراز، همدان و قزوین) نشان داد که هر چهار هیبرید نسبت به شاهد مقاوم داخلی برتری معنیداری داشتند. در میان هیبریدها، هیبرید (7112*SB36)*SB33-HSF-6(SBSI043) در آزمون تعیین ارزش زراعی ارقام داخلی جدید در هفت منطقه آلوده و غیر آلوده کشور، با متوسط عملکرد شکر سفید 79/8 تن در هکتار بعد از دو رقم شاهد خارجی بهعنوان برترین هیبرید داخلی شناخته شد. این هیبرید دیپلوئید منوژرم، بهعنوان اولین رقم با مقاومت دوگانه نسبت به ریزومانیا و نماتد ریشه گرهی، با نام تجاری "آسیا" به ثبت رسید و جهت کشت بهاره در مناطق مختلف کشور بهخصوص مناطق آلوده به هر دو بیماری و همچنین صادرات به کشورهای آذربایجان، سوریه و مصر معرفی گردید.
