سارا، اولین رقم بالنگوی شهری با قابلیت کشت در شرایط دیم مناطق سرد، معتدل سرد و گرمسیر کشور
نویسندگان
1 استاد، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
2 محقق، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران.
3 محقق، بخش تحقیقات زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد، پردیس گچساران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گچساران، ایران.
4 محقق، بخش تحقیقات زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران.
5 محقق، بخش تحقیقات زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرمآباد، ایران.
6 محقق، بخش تحقیقات زراعی باغی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گنبدکاوس، ایران.
7 استاد، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران.
8 دانشیار، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه (سرارود)، ایران.
9 کارشناس، مدیریت هماهنگی ترویج، سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان، زنجان، ایران.
10 استادیار، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه (سرارود)، ایران.
11 محقق، بخش تحقیقات زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران.
12 استادیار، بخش تحقیقات زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران.
13 محقق، بخش تحقیقات زراعی باغی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان شمالی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیروان، ایران.
14 کارشناس، مدیریت هماهنگی ترویج، سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.
15 کارشناس، مدیریت هماهنگی ترویج، سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان، زنجان، ایران.
16 استادیار، بخش تحقیقات زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرمآباد، ایران.
17 کارشناس، مدیریت هماهنگی ترویج، سازمان جهاد کشاورزی استان لرستان، خرمآباد، ایران.
doi
10.22092/rafhc.2024.359862.1315چکیده
در این بررسی توده های بومی بالنگوی شهری جمع آوری شده از مناطق مختلف کشور در نه ایستگاه تحقیقاتی کشاورزی دیم و مزارع زارعین برخی از استان ها طی سال های 1390 تا 1398 عمدتاً به صورت کشت پاییزه ارزیابی شدند. ابتدا سه توده بومی بالنگوی شهری متعلق به استانهای کردستان، زنجان و آذربایجان غربی در شرایط دیم در ایستگاههای تحقیقاتی مراغه(منطقه سرد) در سال زراعی 91-1390 و سرارود (منطقه معتدل سرد) در سالهای زراعی 91-1390 و 93-1392 بررسی و ژنوتیپهای برتر گزینش شدند. درآزمایش سازگاری نیز تعداد 12 ژنوتیپ در کشت پاییزه در هشت ایستگاه تحقیقاتی کشاورزی دیم سرد، معتدل سرد و گرم شامل سرارود (کرمانشاه)، مراغه (آذربایجان شرقی)، قاملو (کردستان)، گچساران (کهگیلویه و بویر احمد)، شیروان (خراسان شمالی)، شیروانچرداول (ایلام)، سراب چنگایی (لرستان) و خدابنده (زنجان) طی سه سال 96-1393 بررسی شدند. نتایج نشان دادکه ژنوتیپ کردستان دارای بیشترین میانگین عملکرد دانه، بهترین میانگین رتبه و نیز کمترین انحراف معیار رتبه در بین تمامی ژنوتیپها بود. بررسی در مزارع زارعین استانهای کرمانشاه، لرستان و زنجان انجام و در مجموع ژنوتیپ کردستان دارای بیشترین عملکرد دانه و بالاترین میزان پایداری در اکثر مناطق بود. در مجموع رقم سارا (ژنوتیپ کردستان) با میانگین روغن دانه 42 درصد، کیفیت مطلوب روغن (بیشترین محتوای امگا 3 در بین محصولات روغنی) و میانگین عملکرد دانه و روغن بالا (به ترتیب 929 و 392 کیلوگرم در هکتار) مناسب کشت پاییزه در مناطق دیم معتدل سرد، سرد و گرمسیرکشور بود. نتایج بررسیها در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گنبد نشان داد که تودهها در شروع رشد زایشی به دلیل ابتلا به قارچهای عامل بیماریزای ریشه (Fusarium culmorum وRhizoctonia solani) و برگ (Alternaria solani) عملکرد بسیار پایینی داشته و کشت بالنگوی شهری در مناطق پرباران و معتدل نظیر گنبد توصیه نمیشود. در آزمایشهای تکمیلی نیز برای رقم سارا میزان روغن دانه 42 درصد و میزان اسید لینولنیک 62/87 درصد و بهترین تراکم 400 بوته در مترمربع تعیین گردید.
