بررسی مقایسهای هدفگذاری ملی و منطقهای فقر :با تأکید بر مناطق شهری کشور
نویسندگان
1 دانشیار ، اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ایلام ، ایلام، ایران
2 استادیار ،گروه اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ایلام ، ایلام، ایران
3 دانشیار ، اقتصاد، دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی ، تهران ، ایران
doi
10.22054/ijer.2026.83941.1341چکیده
یارانههای همگانی نهتنها تأثیر چندانی در رفاه اقشار آسیبپذیر ندارد بلکه موجب افزایش هزینههای دولت شده و منافع آنها بیشتر نصیب گروههای بالای درآمدی میشود. لذا لزوم بازنگری در شیوه پرداخت یارانهها و شناسایی فقرا احساس میشود. در این خصوص یکی از ایدههای مطرح، منطقهای کردن نظام یارانهها در ایران است. لذا هدف اصلی این مقاله مقایسه هدفگذاری ملی و منطقهای یارانهها در سطح مناطق شهری کشور است. در ابتدا با استفاده از اطلاعات طرح هزینه درآمد خانوارهای شهری در سال 1401، خط فقر و شاخصهای فقر محاسبه شد، سپس با استفاده از روش خوشهبندی سلسلهمراتبی، مناطق شهری استانهای کشور مبتنی بر شاخصهای فقر به هشت منطقه دستهبندی شدند و درنهایت با استفاده از یک روش بهینهسازی عددی نتایج هدفگذاری یارانهها در سطح ملی و مناطق مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج مقایسه هدفگذاری خانوارها براساس مشخصههای انفرادی و ترکیبی از آسیبپذیرترین ویژگیها در سطح ملی و مناطق هشتگانه شهری، تفاوتهای زیادی را آشکارساخت. این تفاوت در میزان یارانه بهینه، میزان کاهش فقر، کارایی هدفگذاری و خطاهای حاصله از آن وجود دارند. بنابراین حتی اگر سیاستگذار بخواهد براساس مشخصههایی یکسان، خانوارهای خاصی را در سطح ملی و منطقهای هدف قرار دهد، باز هم لازم است میزان پرداختی به گروههای جمعیتی یکسان در سطح مناطق مختلف متفاوت باشد.
