پایش بلند مدت خشکسالی¬های ارومیه با استفاده از شاخص کمبود توأم
نویسندگان
1 استاد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
2 دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
3 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان
4 دانشجوی سابق دکتری، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
doi
چکیده
پایش و پیشبینی خشکسالیها، بویژه تعیین دقیق زمان شروع و تداوم آن، اهمیت ویژهای در مدیریت منابع آبی و برنامهریزی جهت کاهش اثرات مخرب خشکسالی دارد. در این مطالعه خشکسالیهای هواشناختی ارومیه در دوره آماری2011-1951 با استفاده از شاخص کمبود توأم (JDI) و شاخص بارش استاندارد شده متداول (SPI) و شاخص SPI اصلاح شده () مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که استفاده از شاخص تا حدود زیادی معایب SPI متداول را برطرف میکند و تغییرات فصلی بارش را در محاسبه شاخص SPI لحاظ مینماید. با این حال شاخص نیز همانند شاخص SPI متداول به مقیاس زمانی حساسیت نشان میدهد، زیرا ممکن است نتایج ناسازگار در مقیاسهای زمانی مختلف ظاهر شود و این موضوع باعث سردرگمی محققان در ارزیابی خشکسالی ها میشود. برای حل این مشکل از شاخص کمبود توأم استفاده شد. شاخص JDI با ایجاد توزیع توأم شاخص های با مقیاس های زمانی 1 تا 12 ماهه با استفاده از توابع مفصل بدست میآید. نتایج محاسبه شاخص JDI نشان داد که ارومیه یک سلسله خشکسالی بلندمدت و شدید (1-JDI<) را در خلال سالهای 1996 تا 2011 تجربه کرده است. بطوریکه در این دوره (2011-1996) از کل 192 ماه، 101 ماه خشک (JDI<0) بوده است. همچنین دورههای خشک از شدت بیشتری (نسبت به دورههای تر) برخوردار بودهاند. این خشکسالیها عواقب زیست محیطی وخیمی از جمله خشک شدن دریاچه ارومیه را بهمراه داشته است.