گفتمان‌ها و روایت‌های خط‌مشی‌گذاری عدالت‌جنسیتی در ایران: واکاوی علل و جهات تکثر برنامه‌ها و خط‌‌مشی‌ها

نویسندگان

1 دکتری مطالعات زنان، دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکدة مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22059/jwdp.2021.318461.1007957
چکیده

در‏هم‏تنیدگی فرایند برنامه‏ریزی حوزة زنان و خانواده در موضوع عدالت جنسیتی با گفتمان‏ها و جریان‏های سیاسی و اجتماعی به پیچیدگی مسائل زنان در فرایند خط‏مشی‏گذاری منجر شده است. این پژوهش کوشیده است با تأکید بر این امر که خط‏مشی‏های عدالت جنسیتی در ایران در دو دهة اخیر متکثر و متعارض بوده‏اند، به واکاوی دلایل و نحوة ایجاد تشتت در فرایند خط‏مشی‏گذاری با محوریت نقش‏آفرینی بازیگران پیدا و پنهان بپردازد. در این مسیر، این پژوهش در ابتدا گفتمان‏های غالب در خط‏مشی‏های نهایی را به روش تحلیل گفتمان انتقادی لاکلا و موفه و به منظور بازنمایی تشتت موجود تحلیل کرده و در ادامه براساس نظریة اتخاذی در پژوهش، مبنی بر اثری که خرده‏سیستم‏ها بر جهت‏نهایی خط‏مشی‏ها دارند، به تحلیل روایت و احصای روایت‏های بازیگران فرعی فرایند خط‏مشی‏گذاری پرداخته است. یافته‏ها نشان می‏دهد که متأثر از تعدد گفتمانی خرده‏سیستم‏ها، خط‏مشی‏های رسمی حوزة زنان و خانواده با محوریت عدالت‏ جنسیتی در بسیاری از موارد دچار تعدد جهات نهایی هستند. به طور مشخص، زمانی که دال‏های اصلی خط‏مشی‏ها با روایت‏های بازیگران مقایسه می‏شود، نفوذ قدرت غیرمستقیم ائتلاف‏های گفتمانی در فرایند مسئله‏شناسی و راه‏حل‏دهی خط‏مشی‏گذاری کاملاً مشهود است.