تابان، رقم جدید گندم دوروم مناسب برای کشت در مناطق گرم و خشک جنوب ایران

نویسندگان

1 استاد، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

2 استادیار، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

3 استاد، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

4 دانشیار، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

5 استادیار، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

6 استادیار، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران.

7 استاد، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

8 مربی، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران.

9 مربی، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی دزفول، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران.

10 محقق، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران

11 مربی، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران.

doi
10.22092/rafhc.2023.357738.1300
چکیده

گندم دوروم رقم تابان (لاین (DW-92-5 در سال زراعی 90-1389 در قالب چهل و دومین خزانه بین‌المللی گندم دوروم (42nd IDSN) دریافتی از مرکز بین‌المللی تحقیقات ذرت و گندم (CIMMYT) در دو ایستگاه تحقیقاتی دزفول و داراب مورد ارزیابی قرار گرفت و با میانگین عملکرد 7492 کیلوگرم  در هکتار گزینش و به آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی در سال زراعی 91-1390  راه یافت. در این مرحله نیز لاین مذکور که با عملکرد 6976 کیلوگرم در هکتار نزدیک به عملکرد شاهد با میانگین عملکرد 7198 کیلوگرم در هکتاربود، انتخاب شد. در آزمایش مقایسه عملکرد پیشرفته لاین مورد نظر با میانگین عملکرد 7782 کیلوگرم در هکتار نسبت به شاهد رقم بهرنگ  با عملکرد 7209 کیلو گرم در هکتار برتری نشان داده و  مورد گزینش قرار گرفت. در آزمایش  سازگاری لاین های گندم دوروم در اقلیم گرم جنوب کشور (ERDYT92-W) که طی دو سال زراعی 94-1392 و در چهار ایستگاه تحقیقاتی اهواز، داراب، دزفول و خرم آباد ، این لاین با میانگین عملکرد 6669  کیلوگرم در هکتار حدود 12 درصد برتر از شاهد رقم بهرنگ (با عملکرد 5935کیلوگرم در هکتار) بود. بررسی­ های کیفیت دانه نیز حاکی از آن بود که این لاین با 13/2 درصد پروتئین در گروه ارقام خوب قرار دارد. بررسی های آزمایش های تحقیقی – ترویجی در مزارع زارعین نیز برتری دو و 18 درصدی  این لاین را در استان کرمان به ترتیب نسبت به شاهدهای بهرنگ و یاواروس و برتری 12 و 13درصدی آن را در استان سیستان وبلوچستان به ترتیب نسبت به شاهدهای شبرنگ و بهرنگ نشان داد. این رقم نسبت به بیماری های زنگ زرد و قهوه ­ای نیز مقاومت قابل قبولی از خود نشان داد. در کل با توجه به نتایج فوق الذکر لاین جدید به عنوان رقم تابان برای کشت در اقلیم گرم و خشک جنوب کشور از جمله استان­های خوزستان، سیستان و بلوچستان، ایلام و مناطق گرم استان­های کرمان، لرستان،کرمانشاه ،کهگیلویه و بویر احمد و فارس می ­باشد، معرفی شد.