توسعه چارچوب ارزیابی و گزینش پلتفرم‌های غیرمتمرکز و خصوصی مبتنی بر بلاکچین

نویسندگان

1 گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز

2 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، ایران

doi
10.22034/jtd.2026.1987364.1823
چکیده

گستردگی و اهمیت اقتصاد دیجیتال در جهانی که به طور فزاینده از خلق و کاربرد نوآوری‌های نوظهور استقبال می‌کند، بر کسی پوشیده نیست. در حال حاضر، اقتصاد دیجیتال، اشکال متداول مبادلات تجاری و شیوه‌های عمل و تعامل سازمانی را دستخوش تغییر کرده است و چرخه تکامل آن با پیشرفت در چندین فناوری مرزی و تحول‌آفرین مانند بلاکچین، هنوز در مسیر توسعه خود قرار دارد. نسل جدید بلاکچین با پتانسیل به کارگیری در حوزه‌های تجاری و صنایع عمومی به زدودن ساختارهای سازمانی غیر‌ شفاف، زائد و اغلب محافظت نشده می‌انجامد. با این حال، پیاده‌سازی بلاکچین خصوصی نیازمند تصمیم‌گیری درست کنسرسیوم‌ها و سازمان‌ها در انتخاب ارائه‌دهندگان سرویس است. از این رو، هدف مطالعه حاضر، ارائه یک فرایند تصمیم‌گیری برای ارزیابی و گزینش پلتفرم‌های بلاکچین در کاربردهای سازمانی است. برای دستیابی به هدف مطالعاتی مذکور، فرایندی سه مرحله‌ای شامل استخراج معیارهای تاثیرگذار بر ارزیابی بلاکچین‌های خصوصی، تعیین میزان اهمیت و وزن مولفه‌های شناسایی شده و تحلیل مقایسه‌ای گزینه‌های پیش‌روی سازمان در پیاده‌سازی بلاکچین مناسب کسب‌و‌کار، انجام می‌گردد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که 9 معیار امنیت (با ضریب اهمیت 0/16)، تحمل خطا (0/14)، اجماع (0/13)، مقیاس ‌پذیری (0/12)، سازگاری و تعامل (0/11)، عوامل هزینه‌ای (0/11)، جنبه‌های عملکردی (0/10)، سهولت استفاده (0/08) و محبوبیت (0/03)، از ضروری‌ترین فاکتورها در ارزیابی بلاکچین‌های خصوصی و مجوز‌دار به شمار می‌روند. همچنین، نتایج حاصل از مقایسه پلتفرم‌های بلاکچین خصوصی نشان می‌دهند که هایپرلجر فابریک متداول‌ترین پلتفرمی است که توسط سازمان‌ها پذیرفته می‌شود و از نظر معیارهای مورد مطالعه، در جایگاه متمایزی نسبت به دیگر رقبای خود و سایر پلتفرم‌های مشابه قرار دارد.