تأثیر آستانهای فینتک بر اثرگذاری رانت نفت بر رشد اقتصادی در ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشگاه آیتاله العظمی بروجردی، بروجرد، ایران
2 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.22054/ijer.2025.83602.1335چکیده
هدف پژوهش بررسی تأثیر آستانهای فینتک بر رابطه بین رانت نفت و رشد اقتصادی در ایران است. برای تجزیه و تحلیل روابط بین متغیرها از رویکرد رگرسیون آستانهای و دادههای فصلی دوره زمانی 1401-1392 استفاده شده است. نتایج نشان میدهند رانت نفت قبل و بعد از رسیدن فینتک به سطح آستانه 0/146 تأثیر منفی و معناداری بر رشد اقتصادی دارد اما پس از عبور فینتک از سطح آستانه، شدت تأثیر نفرین منابع بر رشد اقتصادی کاهش مییابد. همچنین، اثر متقاطع رانت نفت و فینتک قبل از رسیدن فینتک به حد آستانه، بر رشد اقتصادی منفی و معنادار است اما پس از عبور فینتک از حد آستانه، اثر متقاطع رانت نفت و فینتک بر رشد اقتصادی مثبت و معنادار است. استفاده غیربهینه از درآمدهای نفتی از طریق افزایش رانت و فساد، رشد اقتصادی را کاهش میدهد. اما گسترش فینتک با بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال، دسترسی بنگاههای فعال در بخش غیرنفتی و کارآفرینان را به خدمات مالی افزایش میدهد که افزایش اشتغال و کاهش نقش محوری نفت در اقتصاد را در پی دارد. بنابراین، توسعه فینتک تأثیر منفی رانت نفت بر رشد اقتصادی را کاهش میدهد. با توجه به نتایج پژوهش توصیه میشود دولت با توسعه پلتفرمهای فینتک و فناوریهای بلاکچین علاوهبر نظارت بیشتر بر میزان تخصیص درآمدهای نفتی به بودجه عمومی کشور، دسترسی کارآفرینان و بنگاههای کوچک فعال در بخش فناوریهای پیشرفته را به سرمایه تسهیل نماید و از طریق مدیریت بهینه منابع و توسعه متوازن بخشهای مختلف تولیدی، آثار منفی رانت نفت بر رشد اقتصادی را کاهش دهد.