تأثیر آستانه‌ای فین‌تک بر اثرگذاری رانت نفت بر رشد اقتصادی در ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشگاه آیت‌اله العظمی بروجردی، بروجرد، ایران

2 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

doi
10.22054/ijer.2025.83602.1335
چکیده

هدف پژوهش بررسی تأثیر آستانه­ای فین­تک بر رابطه بین رانت نفت و رشد اقتصادی در ایران است. برای تجزیه و تحلیل روابط بین متغیرها از رویکرد رگرسیون آستانه­ای و داده‌های فصلی دوره زمانی 1401-1392 استفاده شده است. نتایج نشان می­دهند رانت نفت قبل و بعد از رسیدن فین­تک به سطح آستانه 0/146 تأثیر منفی و معناداری بر رشد اقتصادی دارد اما پس از عبور فین­تک از سطح آستانه، شدت تأثیر نفرین منابع بر رشد اقتصادی کاهش می­یابد. همچنین، اثر متقاطع رانت نفت و فین­تک قبل از رسیدن فین­تک به حد آستانه، بر رشد اقتصادی منفی و معنادار است اما پس از عبور فین­تک از حد آستانه، اثر متقاطع رانت نفت و فین­تک بر رشد اقتصادی مثبت و معنادار است. استفاده غیربهینه از درآمدهای نفتی از طریق افزایش رانت و فساد، رشد اقتصادی را کاهش می­دهد. اما گسترش فین­تک با بهره­گیری از فناوری­های دیجیتال، دسترسی بنگاه‌های فعال در بخش غیرنفتی و کارآفرینان را به خدمات مالی افزایش می­دهد که افزایش اشتغال و کاهش نقش محوری نفت در اقتصاد را در پی دارد. بنابراین، توسعه فین­تک تأثیر منفی رانت نفت بر رشد اقتصادی را کاهش می­دهد. با توجه به نتایج پژوهش توصیه می‌شود دولت با توسعه پلتفرم­های فین­تک و فناوری­های بلاک­چین علاوه‌بر نظارت بیشتر بر میزان تخصیص درآمدهای نفتی به بودجه عمومی کشور، دسترسی کارآفرینان و بنگاه­های کوچک فعال در بخش فناوری­های پیشرفته را به سرمایه تسهیل نماید و از طریق مدیریت بهینه منابع و توسعه متوازن بخش­های مختلف تولیدی، آثار منفی رانت نفت بر رشد اقتصادی را کاهش دهد.