تأثیر روش‏ های خاک ورزی و مدیریت بقایای ذرت بر عملکرد گندم و کنترل علف های هرز در منطقه زرقان استان فارس

نویسندگان

1 استادیار، بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زرقان، ایران.

2 مربی، بخش تحقیقات گیاه پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زرقان، ایران.

3 دانشجوی سابق دکتری زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، ایران.

doi
10.22092/rafhc.2021.123367.1166
چکیده

به منظور بررسی اثر روش­ های خاک­ ورزی رایج، کم­ خاک ­ورزی و بی­ خاک­ ورزی همراه با مدیریت بقایای گیاهی ذرت بر تنوع گونه­ ای، تراکم و وزن خشک علف‌­های هرز و عملکرد و اجزای عملکرد گندم، آزمایشی سه ساله به صورت کرت­ های خُرد شده در قالب طرح پایه بلوک­ های کامل تصادفی با سه تکرار طی سال­ های 1393 تا 1396 در مرکز تحقیقات زرقان فارس اجرا شد. نتایج نشان داد ترکیب گونه­‌ای علف­ های هرز تحت تأثیر نوع خاک ­ورزی و مدیریت بقایا قرار گرفت به نحوی که خاک­ ورزی حفاظتی بخصوص کم ­‌خاک ­ورزی منجر به کاهش 30 درصدی آلودگی علف­ های هرز شد. با گذشت زمان تراکم علف­ های هرز چندساله در سیستم بی‌­خاک ­ورزی افزایش یافت درحالی که انجام عملیات خاک­ ورزی رایج و کم­ خاک ­ورزی با حفظ بقایا توانست تراکم علف­ های هرز چند ساله را بیش از 60 درصد کاهش دهد. بیشترین عملکرد دانه گندم (8113 کیلوگرم در هکتار) در سیستم کم­ خاک ­ورزی و حفظ بقایا حاصل شد که در مقایسه با حذف بقایای گیاهی بیش از 30 درصد افزایش در عملکرد مشاهده شد. بیشترین شاخص برداشت دانه (40/26درصد) در سیستم خاک ­ورزی رایج و حفظ بقایا حاصل شد درحالی که بیشترین وزن هزار دانه (40/18گرم)، تعداد دانه در مترمربع (20827 عدد) و عملکرد بیولوژیک (20084 کیلوگرم در هکتار) در سیستم کم ­خاک­ ورزی و حفظ بقایای ذرت به دست آمد. به ­طور کلی در تناوب ذرت-گندم انجام عملیات کم­‌خاک­ ورزی و حفظ 30 درصد بقایای گیاهی ذرت در سطح خاک در استان فارس  قابل توصیه است.