آوان، اولین رقم زیتون با عملکرد بالای روغن در مناطق نیمه گرمسیری ایران
نویسندگان
1 مربی، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاروزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
2 مربی، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاروزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه ، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران.
3 تکنیسین، بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران.
4 استادیار، بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران.
5 دانشیار، پژوهشکده میوههای معتدله و سردسیری، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
6 استادیار، بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران.
doi
10.22092/rafhc.2021.125765.1191چکیده
بررسی سازگاری ارقام مختلف زیتون در شرایط اقلیمی استان خوزستان نشان داده است که بسیاری از ارقام تجاری تحت تاثیر گرمای منطقه قرار گرفته و عملکرد میوه و به ویژه روغن آنها به شدت کاهش می یابد. از سال 1377 چندین پروژه به نژادی جهت دستیابی به ارقام سازگار زیتون با مناطق نیمه گرمسیری کشور در مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد اجرا شد. در منابع ژنتیکی مورد ارزیابی، تک درختی (رقم آوان) با روند تجمع روغن متمایز از سایر ژنوتیپ ها شناسایی شد. ارزیابی های اولیه نشان داد که تجمع روغن در رقم آوان دو مرحله ای بوده و میزان روغن در آن از مرز 20 درصد نیز فراتر رفت، در صورتی که میزان روغن در سایر ارقام مثل رقم زرد و زیتون محلی دزفول، به ندرت به مرز 10 درصد می رسد. در سال 1386 نهال رقم آوان جهت ارزیابی های بیشتر، در شهرستان باغملک واقع در شرق استان خوزستان کشت شد. نتایج آزمایشات در باغملک نیز توانایی بالای تجمع دو مرحله ای روغن در رقم آوان را ثابت کرد. متوسط عملکرد درختان شش ساله رقم آوان 17 کیلوگرم میوه با میزان روغن 21 درصد بود. درصورتی که میزان روغن در رقم ماوی (محلی باغملک) 10/5 درصد و در رقم کنسروالیا کمتر از 10 درصد بود. این بررسی ها نشان داد که آوان یک رقم زیتون سازگار در مناطق نیمه گرمسیری با توانائی تولید 5 تا 7 تن میوه و 1000 تا 1200 کیلوگرم روغن با تراکم 500 درخت در هکتار می باشد. استفاده از این رقم در مناطق نیمه گرمسیری کشور مانند شرق استان خوزستان، جنوب استان های فارس و کرمانشاه و مناطق مشابه، می تواند عملکرد روغن در هکتار را 300 تا 400 کیلوگرم افزایش دهد. آوان به تنش های زنده و غیر زنده تحمل بالایی داشته و تاکنون هیچ گونه علائم خسارت آفات و بیماری ها و همچنین آفتاب سوختگی و خشکیدگی سرشاخه ها دیده نشده است.
