ارزیابی حساسیت آنتی‌بیوتیکی باسیلوس لیکنی‌فرمیس و ژئوباسیلوس استئاروترموفیلوس به عنوان میکروارگانیزم‌های شاخص‌ آزمون‌های مهار میکروبی برای تعیین باقیمانده‌های آنتی‌بیوتیکی

نویسندگان

1 پژوهشکده کشاورزی، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران

doi
10.22092/vj.2025.367981.2199
چکیده

مقدمه: آنالیز محصولات طیور برای جلوگیری از ورود باقیمانده‌های آنتی‌بیوتیکی به زنجیره غذایی انسان و حفظ سلامت مصرف‌کنندگان ضروری است. باکتری‌های گرمادوست متعلق به جنس‌های ژئوباسیلوس و باسیلوس از معروف‌ترین میکروارگانیزم‌های شاخص آزمون‌های مهار میکروبی بر پایه لوله آزمایش برای غربالگری نمونه‌های دامی به شمار می‌روند. هدف: مطالعه حاضر با هدف بررسی حساسیت آنتی‌بیوتیکی دو سویه باسیلوس لیکنی‌فرمیس و ژئوباسیلوس استئاروترموفیلوس تهیه شده از کلکسیون‌های میکروبی داخل کشور نسبت به تعدادی از آنتی‌بیوتیک‌های مجاز برای استفاده در دامپزشکی و برخی از داروهای با محدودیت مصرف در طیور مولد غذا انجام شد. روش کار: حداقل غلظت مهار کنندگی سه نوع آنتی‌بیوتیک از گروه‌ داروهای پر مصرف طیور شامل انروفلوکساسین، سولفامتازین و اوکسی‌تتراسایکلین برای سویه‌های فوق به روش‌های میکرودایلوشن براث و حساسیت آنتی‌بیوتیکی نسبت به 12 آنتی‌بیوتیک مجاز و یا دارای محدودیت مصرف به روش انتشار دیسک تعیین شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که حداقل غلظت مهار کنندگی انروفلوکساسین، سولفامتازین و اوکسی‌تتراسایکلین برای ژئوباسیلوس استئاروترموفیلوس به ترتیب 015/0، 003/0 و 062/0 میلی‌گرم در لیتر و در مورد باسیلوس لیکنی‌فرمیس به ترتیب 2، 1 و 125/0 میلی‌گرم در لیتر بود که در مقایسه با مقادیر استاندارد، هر دو سویه مورد مطالعه نسبت به داروهای فوق کاملاً حساس بودند. نتایج روش انتشار دیسک نیز نشان داد که ژئوباسیلوس استئاروترموفیلوس نسبت به تمامی آنتی‌بیوتیک‌های مورد بررسی حساس بود. در مقابل، باسیلوس لیکنی‌فرمیس در برابر کلیستین و لینکومایسین مقاوم ولی نسبت به دیگر آنتی‌بیوتیک‌ها کاملاً حساس بود. نتیجه‌گیری: طبق این نتایج، هر دو سویه از حساسیت آنتی‌بیوتیکی مناسبی برای استفاده به عنوان میکروارگانیزم‌ شاخص در آزمون مهار میکروبی برخوردار بودند ولی طیف حساسیت و پتانسیل تعیین باقیمانده ژئوباسیلوس استئاروترموفیلوس گسترده‌تر از باسیلوس لیکنی‌فرمیس بود. در مطالعات آتی حد تشخیص این سویه‌ها با توجه به مقادیر حد مجاز باقیمانده‌ها در بافت‌های مختلف طیور بایستی مورد پژوهش قرار گیرد.