فرایندپژوهی تکوین رشتۀ مطالعات زنان معطوف به تغییرات پارادایمی جنسیت (مطالعۀ موردی: دانشگا‌ه‌های امریکا)

نویسندگان

1 دکتری فلسفة تطبیقی و پژوهشگر مقیم مرکز تحقیقات زن و خانواده

2 استادیار گروه مطالعات امریکا، دانشکدة مطالعات جهان، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jwdp.2019.267941.1007519
چکیده

رشتة مطالعات زنان از دهة 1970 در امریکا تأسیس شده و به دلیل تعداد، تنوع موضوع و مواد درسی رشد روزافزونی داشته است. از وجوه مهم تکوین این رشته، پیوستگی به واقعیتِ در حال تغییر وضعیت زنان در جامعة امریکاست. تأسیس این رشته در کنار جنبش‌های مدنی زنان و با عنایت به تغییرات مفهومی و توسعة مصداقی حقوق و توانمندسازی زنان قابل پیگیری است. بیش از یک دهه است که رشتة مطالعات زنان در امریکا، به‌رغم پویایی درون‌گفتمانی، با چالشی برخاسته از تغییرات پارادایمی حوزة جنسیت رو‌به‌رو هستند؛ به‌نحوی‌که حتی نام این رشته ناکافی و نارسا قلمداد می‏شود. مقالة حاضر، با روش فرایندپژوهی مبتنی بر آثار تاریخ‏نگارانة مطالعات زنان در امریکا، به تحلیل انعکاس تغییرات پارادایمی زنان و جنسیت در تکوین این رشته‌ و چالش‌های پیش روی آن می‌پردازد. فرایند تکوین این رشته در سه دوره، اعم از پارادایم سیستم جنس دوگانه: زنان در برابر مردان (1970ـ اوایل دهة 1980)، تغییر پارادایم از زن به زنان‌ـ از زنان به جنسیت (دهة 1980ـ نیمة دهة 1990) و پارادایم تفوق گرایش‌های جنسی و هویت‌های جنسیتی (نیمة دهة 1990 تاکنون)، واکاوی شده است. فهم این پویایی گفتمانی در امریکا به فهم گفتمان جنسیت در سطح بین‌المللی می‌انجامد.