گیلانه، رقم جدید برنج با زمینه ژنتیکی ارقام بومی ایرانی

نویسندگان

1 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت. ایران.

2 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت. ایران.

3 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت. ایران.

4 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت. ایران.

5 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت. ایران.

6 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت. ایران.

doi
10.22092/rafhc.2019.107933.1045
چکیده

ارقام برنج محلی ایرانی ضمن برخورداری از سازگاری وسیع در شرایط مختلف محیطی، بدلیل ویژگی‌های کیفیت دانه و پخت مطلوب به عنوان یک منبع با ارزش در ایجاد جمعیت‌ها یا صلاحی به حساب می‌آیند. نیاز آبی کمتر و بالا بودن کیفیت پخت و بازارپسندی ارقام محلی از دلایل مهم کشت این ارقام در مناطق شمالی و حتی سایر استان‌هامی ‌باشد. بنابراین دستیابی به ارقام مشابه ارقام محلی با دوره رشد و نیاز آبی کمتر ودارا بودن کیفیت پخت مطلوب با عملکرد مناسب و مقاوم به خوابیدگی از اولویت‌های مهم تحقیقاتی به شمارمی‌آید. در فرآیند معرفی رقم گیلانه، جمعیت‌های اصلاحی مختلف با انجام تلاقی‌های ساده و برگشتی با استفاده از ارقام محلی و دو رقم اصلاح ‌شده تشکیل و طی سال‌های 1385 الی 1389 خالص‌سازی لاین‌ها جهت دسترسی به لاین‌های پا کوتاه و زودرس مشابه ارقام محلی انجام شد. گزینش از هر جمعیت با استفاده از روش اصلاحی شجره‌ای صورت گرفت که منجر به انتخاب 61 لاین امید بخش شد. لاین‌های انتخابی به همراه سه لاین حاصل از تلاقی برگشتی طی سال‌های 1390 و 1391 از نظر خصوصیاتی مانند عملکرد، ارتفاع بوته، زود رسی و صفات کیفی نظیر میزان آمیلوز مورد بررسی قرار گرفتند. ازمجموع 64 لاین، تعداد 10 لاین امید بخش انتخاب و به همراه دو رقم صالح و آبجی‌بوجی به عنوان شاهد طی سال‌های 1393-1392 در آزمایش سازگاری و پایداری با استفاده از روش GGEbiplot مورد بررسی قرار گرفتند که منجر به گزینش لاین حاصل از تلاقی برگشتی بین دو رقم صالح و آبجی‌بوجی شد. لاین مذکور با عملکرد دانه 25/5 تن در هکتار، وزن صد دانه 2/55 گرم، تعداد دانه پر 127/5 عدد، ارتفاع بوته 107/5 سانتی‌متر، طول دوره رشد 112/5 روز و میزان آمیلوز 20/5 درصد ضمن برتری نسبت به والدین خود جزء ارقام زودرس و پاکوتاه محسوب شده و از کیفیت پخت مشابه ارقام محلی ایرانی برخوردار می‌باشد. رقم جدید در سال زراعی 1395 به نام گیلانه به جامعه کشاورزی معرفی شد.