پراکنش مکانی پارامترهای نفوذ آب به خاک در مقیاس ناحیه¬ای
نویسندگان
1 دانشگاه تربیت مدرس
2 دانشگاه شهید چمران اهواز
3 دانشگاه تربیت مدرس و استادیار پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس
4 دانشگاه تربیت مدرس
5 موسسه تحقیقات برنج کشور رشت
doi
چکیده
پراکنش مکانی پارامترهای نفوذ آب به خاک در پهنهای به وسعت 4000 هکتار از اراضی دشت کوار واقع در شرق شیراز بررسی شد. بدین منظور، نفوذ آب به خاک با استوانههای دوگانه در 161 ایستگاه با شبکهبندی منظم 500×500 متر اندازهگیری گردید. جرم ویژۀ ظاهری (BD)، مقدار رطوبت اولیه خاک، درصد شن، سیلت و رس خاک، مقدار کربن آلی، درصد اشباع خاک، EC و pH خاک نیز اندازهگیری شدند. میانیابی پارامترهای نفوذ، با روشهای کریجینگ، وزن دادن عکس فاصله و کوکریجینگ، با مدلهای خطی، نمایی، گوسی و کروی انجام گردید. اعتبارسنجی متقاطع با استفاده از آمارههای میانگین اریب خطاها، میانگین مطلق خطاها، مربع میانگین خطاها و ریشة میانگین مربعات خطاها، انجام و بهترین درونیاب انتخاب شد. با بهترین روش درونیاب، نقشة پراکنش مکانی پارامترها تهیه گردید. برآورد ضریب a مدل کستیاکوف به روش کوکریجینگ (مدل کروی) و با استفاده از فاکتور کمکی جرم ویژه ظاهری، با 99/0=R2، اثر قطعهای 002/0- و دامنۀ موثر 3002 متر بر روش کریجینگ ارجحیت داشت. توانb مدل کستیاکوف با 97/0=R2، اثر قطعهای 005/0 و دامنۀ موثر 14410 متر از روش کریجینگ با مدل نمایی حاصل شد. برای برآورد ضریب S مدل فیلیپ، روش کوکریجینگ با مدل کروی و با فاکتور کمکی جرم ویژه ظاهری با 99/0 =R2 و دامنۀ موثر 2973 متر بر روش کریجینگ ارجحیت نشان داد. برآورد ضریب انتقالی مدل فیلیپ به روش کوکریجینگ و مدل گوسی با 996/0=R2، اثر قطعهای 0003/0 و دامنه موثر 3862 متر دقّت مناسبی داشت. استفاده از رطوبت اولیۀ خاک، BD، درصد اندازۀ ذرات، درصد اشباع و کربن آلی خاک به عنوان فاکتورهای کمکی تقریباً نتایج قابل قبول برای برآورد پارامترهای نفوذ ارائه دادند.