مدلسازی کسری بودجه در صندوقهای مختلف سازمان بیمه سلامت ایران و عوامل مؤثر بر آن
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته علوم اقتصادی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه اقتصاد انرژی، کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 استاد، گروه اقتصاد نظری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
4 دانشیار گروه اقتصاد بازرگانی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22054/ijer.2023.69378.1127چکیده
امروزه تأمین مالی از طریق بیمههای درمانی، به عنوان یکی از مهمترین منابع تأمین مالی در بخش سلامت، شناخته میشود. در این راستا، بهبود و ارتقای میزان رضایتمندی بیمهشدگان و افزایش دسترسی آنها به خدمات درمانی از جمله مهمترین اهداف سازمانهای بیمه درمان هستند و سازمانهایی موفق خواهند بود که امکان دسترسی به خدمات مناسب بدون تحمیل بار مالی به بیمهشدگان خود را فراهم آورند. بنابراین تعادل در منابع درآمدی و هزینههای سازمانهای مورد نظر از اهمیت بسزایی برخوردار است. با توجه به این مسئله، هدف پژوهش حاضر، بررسی توازن بودجه در پنج صندوق سازمان بیمه سلامت ایران در فاصله زمانی 1398- 1387 با استفاده از دادههای ماهانه و نیز تجزیه و تحلیل عوامل مؤثر بر کسری بودجه این صندوقها (حقبیمه، فرانشیز، هزینههای درمان، هزینههای بالاسری و تعداد خدمات خریداری شده صندوقهای مختلف سازمان بیمه سلامت ایران) از دیدگاه نقش واسطهای آنها در بازپرداخت هزینهها، مدیریت رفتار و خرید خدمات درمانی با بهرهگیری از مدل تصحیح خطای برداری پانل، در جهت ارائه راهکار برای رفع کسری بودجه، است. نتایج نشان داد در بلندمدت دو متغیر فرانشیز پرداختشده توسط بیمهشدگان و حقبیمه پرداختی به صندوقهای مختلف سازمان بیمه سلامت ایران، اثر منفی بر کسری بودجه صندوقهای مذکور داشتند. در مقابل، افزایش هزینههای درمان و بالاسری و تعداد خدمات خریداری شده صندوقهای پنجگانه، منجر به تشدید معضل کسری بودجه این صندوقها شد.