فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خربزه خاتونی یکی از مهم‌ترین ارقام خربزه در استان خراسان رضوی است کهبیشترین سطح زیر کشت خربزه استان را شامل می‌شود. غیر یکنواختی و تنوع به دلیل دگرگشنی بالا (85 تا 95 درصد) و کشت در سال‌های طولانی و پراکندگی صفات در داخل جمعیت خربزه خاتونی و در نتیجه پایین بودن عملکرد محصول از مهم‌ترین مشکلات این جمعیت خربزه می‌باشد. برای بهبود صفات در این جمعیت از روش اصلاحی گزینش بوته به ردیف استفاده شد. با رسیدن میوه‌ها در سال اول (1378) ده درصد بوته‌های مطلوب از هر کرت انتخاب گردیدند. سلامت بوته و میوه، تعداد میوه در بوته مناسب، متوسط وزن میوه مطلوب، شکل و رنگ مناسب میوه و شیرینی میوه از شاخص‌های انتخاب بودند. میوه‌های انتخابی جداگانه بذر‌گیری و شماره‌گذاری شدند. در سال دوم (1379) نیمی از بذر هر کدام از شماره‌ها در انبار نگهداری و نیمی دیگر در یک ردیف به طول 20 متر کشت شدند تا علاوه بر بررسی صفات، با یکدیگر نیز مورد مقایسه قرار گیرند. پس از انتخاب شماره‌های برتر در پایان سال دوم، بذرآنها از انبار خارج و مخلوط گردید تا در سال بعد کشت شود. در سال سوم (1380) بذرها مشابه سال اول کشت شده و انتخاب بر اساس صفات مورد نظر صورت گرفت. در سال چهارم (1381) نیز مشابه سال دوم بذرها در یک ردیف کشت شدند و بذرهای ردیف‌های انتخابی در انبار مخلوط شدند. در پایان سال پنجم (1382) جمعیت اصلاح شده با جمعیت اولیه با استفاده از آزمون t مقایسه شد. روش انتخابی باعث بهبود صفات مانند متوسط وزن میوه (66/46 درصد)، تعداد میوه در بوته (45/45 درصد)، درصد قند (33/8 درصد) و عملکرد (60 درصد) شد. جمعیت‌های اصلاح شده خربزه خالص شده در یک آزمایش طی سال‌های 1386 تا 1390 با یکدیگر و نیز با جمعیت اولیه (مادری) مقایسه شدند. آزمایشات تحقیقی - ترویجی در سال 1391 نشان دادکه جمعیت اصلاح شده با میانگین عملکرد 45/27 تن نسبت به جمعیت محلی با عملکرد 14/20 تن در هکتار برتری بالایی دارد.