آینده پژوهی تغییرات رویکردی آموزش عالی در توسعه سرمایه انسانی کشور؛ سناریویی محتمل برای افق 1410
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه سمنان
2 دانشیار دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه سمنان
3 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه سمنان
doi
چکیده
هدف از این پژوهش شناسایی شایستگیهای کلیدی مورد نیاز برای توسعه سرمایه انسانی کشور در افق 1410 و تحولات ضروری در رویکردهای آموزشی برای پاسخگویی به آن بود. روش پژوهش از نوع مطالعات کیفی در حوزه آینده پژوهی با بهرهگیری از روشهای سناریوپردازی، تحلیل محتوا و تحلیل روند با رویکرد «ریکمن» بود. در این مطالعه اعضای هیئتعلمی گروههای مدیریت (کلیه گرایشها) در دانشگاههای دولتی تهران و مراکز استانها بهعنوان صاحبنظر انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه بود. زیرسناریوهای محتمل بر اساس تحلیل پاسخهای دریافتی از مشارکتکنندگان و سناریو نهایی با استناد به نظر خبرگان (از طریق مصاحبه) اعتبارسنجی و تدوین شدند. طبق یک سناریو غالب سرمایه انسانی کشور در افق 1410 باید علاوه بر شایستگیهای مورد تأکید امروز، از توانمندیهای کلیدی دیگر برخوردار باشند. مهمترین این موارد بدینشرح شناسایی شدند: تفکر برتر (تفکر غالب بهجای تفکر خنثی یا مغلوب)، توان بالا در تشخیص صحیح مسائل (قوه مسئله بینی) و توان بالا در برقراری ارتباطات و کارِگروهی در ابعاد فراسازمانی. همچنین مشخص شد که توسعه این توانمندیها در عموم تحصیلکردگان در کنار توسعه آنها در نخبگان اهمیت ویژهای دارد. صرفنظر از ضرورت اصلاحات و تحولات ساختاری و محتوایی در دانشگاهها، میتوان با اتخاذ برخی از رویکردهای آموزشی در خصوص تأمین هر چه بیشتر شایستگیهای مورد نیاز نسلهای آتی گامهایی برداشت. سوق دادن شیوههایآموزش دانشگاهی به سمت مسئله محوری و سوق دادن تکالیف، پروژهها و امتحانات برخی از دروس از حالت انفرادی به گروهی از توصیههای مشخص این پژوهش بهشمار میرود.