بررسی تاثیر شیب زمین روی میزان نفوذ و برخی از مشخصه‌های فیزیکی خاک

نویسندگان

1 دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

2 دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

3 دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

4 دانشگاه بوعلی سینا همدان

doi
چکیده

میزان نفوذ تحت تاثیر عوامل مختلف از جمله شیب اراضی قرار می­گیرد. اندازه و نحوه توزیع خلل و فرج خاک از جمله مهمترین عوامل موثر بر نفوذپذیری خاک می­باشند. به منظور نشان دادن روند تغییرات مقادیر نفوذ و مشخصات تخلخل خاک با شیب اراضی، آزمایش­های نفوذ در پنج  شیب 0، 10، 20، 30 و 40 درجه در منطقه­ای با بافت خاک لومی به انجام رسید. آزمایش­ها با استفاده از استوانه­های مضاعف برای حالت اشباع و دستگاه نفوذسنج مکشی برای حالت غیر اشباع، جهت اندازه­گیری مقادیر نفوذ تجمعی صورت گرفت. مقادیر مکش اعمال شده در دستگاه نفوذسنج مکشی به ترتیب برابر 6، 9 و 15 سانتیمتر و . متوسط ارتفاع آب در استوانه­های مضاعف در طول آزمایشات برابر 10 سانتیمتر بود. اندازه­گیری­ها سه بار تکرار گردیدند. مقادیر هدایت هیدرولیکی اشباع خاک در شیب­های مختلف با استفاده از داده­های استوانه­های مضاعف و داده­های نفوذسنج مکشی محاسبه شدند. برای تخمین تخلخل کل از روش آزمایشگاهی فلینت و فلینت  و برای تخمین تخلخل درشت و متوسط به ترتیب از دو روش واتسون و لاکسمور و دان و فیلیپ استفاده گردید. نتایج نشان داد که دستگاه استوانه­های مضاعف مقدار نفوذ را بیشتر از دستگاه نفوذسنج مکشی تخمین می­زند. نتایج نشان داد که مقادیر چگالی حقیقی خاک در 5 شیب ذکر شده تقریبا ثابت ولی چگالی ظاهری با افزایش شیب به صورت جزیی افزایش می­یابد. مقادیر تخلخل کل، تخلخل درشت و تخلخل متوسط با افزایش شیب روند کاهشی نشان دادند اما مقدار تخلخل ریز با افزایش مقدار شیب افزایش یافت. با توجه به اینکه میزان نفوذ از خلل و فرج درشت بیشتر از خلل و فرج ریز است کاهش آهنگ نفوذ در شیب­های بیشتر منطقی می­باشد.