تربت، رقم جدید چغندرقند مقاوم به بیماری ریزومانیا مناسب کشت در شمالشرق کشور
نویسندگان
1 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، کرج
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11 .
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
doi
10.22092/rafhc.2013.100153چکیده
بیماری ویروسی زردی نکروتیک رگبرگ چغندرقند (Beet necrotic yellow vein virus, BNYVV) یا ریزومانیا یکی از مهمترین و مخربترین بیماریهای چغندرقند (Beta vulgaris L.) در دنیا است. این بیماری عامل محدودکننده زراعت چغندرقند در استانهای مختلف کشور محسوب میشود. به منظور تهیه رقم مقاوم که بهترین روش مبارزه با بیماری است در سال 1381، ژرمپلاسم حامل ژن مقاوم به ریزومانیا (جمعیت W114)، در برنامه کشت انتخابی قرار گرفت. در سال 1382، از هر بوته انتخابی بذر فامیل تمام خواهری تهیه شد. در سال 1383، هر یک از فامیلها با یک پایه مادری تلاقی شدند. در سال 1385 طی ارزیابی محصولی در خزانه بیماری استان فارس، یکی از هیبریدهای تولیدی با ترکیب SB37 × SHR02-P.4 به عنوان برترین هیبرید شناسایی شد. این هیبرید با کدSBSI006 نامگذاری و به منظور ارزیابی تکمیلی در سالهای 1387 تا 1391 در شرایط آلودگی طبیعی از نظر مقاومت به بیماری و همچنین صفات محصولی مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج تجزیه مرکب نشان داد هیبرید فوق با عملکرد ریشه 12/76 تُن در هکتار اختلاف معنیداری با عملکرد ریشه رقم شاهد حساس (جلگه، 08/41 تُن در هکتار) و شاهد متحمل داخلی (رقم زرقان، 12/49 تُن در هکتار) داشت. برتری نسبی این هیبرید در استان خراسان نسبت به ارقام داخلی زرقان و پارس در آزمایشهای تحقیقاتی در حوزه عمل کارخانههای قند استان خراسان و مزارع تحقیقی ـ ترویجی این استان و همچنین فراوانی حضور ژن مقاوم در70 درصد از بوتههای این هیبرید، با توجه به تنوع ژنتیکی بالای عامل بیماری در استانهای خراسان، این هیبرید را مناسب کشت در شمال شرق کشور ساخته است و به نام تربت نامیده شد. هیبرید منوژرم دیپلویید «تربت» مناسب کشت بهاره چغندرقند در مناطق آلوده به بیماری ریزومانیاست.
