مدلسازی ساختاری- تفسیری عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری مذهبی در ایران با رویکرد آینده پژوهی
نویسندگان
1 پژوهشگر، دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران؛
2 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه کاشان، اصفهان، ایران؛
3 پژوهشگر، دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور تهران، ایران؛
4 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران؛
doi
10.22034/jtd.2019.194595.1783چکیده
گردشگری مذهبی یکی از رایجترین اشکال گردشگری در جهان است و صاحبنظران صنعت گردشگری بر این باورند که به لحاظ موقعیت فرهنگی – مذهبی خاص ایران در میان کشورهای دیگر، گردشگری مذهبی جای رشد و توسعه بسیاری در کشور دارد؛ هدف پژوهش حاضر، مدلسازی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری مذهبی در ایران با رویکرد آیندهپژوهی و طراحی ارتباطات این عوامل میباشد. روش انجام پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی است. به منظور شناسایی عوامل مؤثر توسعه گردشگری مذهبی، از روش تحلیل محتوا استفاده شد. در بخش مدلسازی ساختاری تفسیری، از نظرات خبره دانشگاهی صاحبنظر در حوزه گردشگری و مراکز پژوهشی از طریق روش دلفی استفاده شده است. ابزار جمعآوری دادهها بهصورت مصاحبه و پرسشنامه دوبه دویی میباشد و برای سنجش و ارزیابی روایی پرسشنامه از ملاک روایی صوری استفاده شده است. روابط بین عوامل موثر بر توسعه گردشگری مذهبی در ایران با استفاده از یک متدولوژی تحلیلی نوین تحت عنوان مدلسازی ساختاری تفسیری (ISM) تعیین و بصورت یکپارچه مورد تحلیل قرار گرفته است و در نهایت با استفاده از تحلیل MICMAC نوع عوامل مؤثر با توجه به اثرگذاری و اثرپذیری بر سایر عواملها مشخص و سطحبندی شدند. یافتههای پژوهش نشان داد عوامل برنامهریزی، سیاست-گذاری و نظارت کامل بر روند صنعت توریسم مذهبی با میزان قدرت نفوذ 8 بیشترین تاثیر و همچنین عواملهای مؤثر عدم دخالت دولت در برنامههای اجرایی و خصوصیسازی و ایجاد رشته دانشگاهی توریسم مذهبی مشترکاً با میزان قدرت نفوذ 2 کمترین تاثیر را دارد.