فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فراموشی یا نادیده گرفتن ارزش‌‌های ‌محیط‌زیستی محلی در طرح‌‌های توسعه شهری از ریشه‌‌های اصلی کاهش کیفیت ‌محیط‌زیست شهرها محسوب می‌شود. با گسترش شهرنشینی و تغییرات اساسی در کاربری زمین، بسیاری از فضاهای جمعی سنتی در شهرهای ایران، از جمله چمن‌های سنتی همدان، از بین رفته‌ یا کارکردهای پیشین آنها کم‌رنگ شده است. چمن‌ها ‌به‌عنوان فضاهایی زیست‌فرهنگی، پیونددهنده کوچه‌ها و محلات بودند که نقشی اساسی در شکل‌گیری همبستگی اجتماعی و هویت محلی ایفا می‌کردند . پژوهش حاضر با هدف شناسایی ارزش‌های محیط‌زیستی و اجتماعی نهفته در چمن‌ها و بررسی امکان بازآفرینی ‌‌آنها در ساختار فضایی شهر همدان انجام شده است. برای این منظور از رویکردهای داستان‌گویی و روایت‌محور برای دستیابی به تجربیات جامعه محلی استفاده شده است. بر این اساس با استفاده از فن گلوله‌برفی، ۱۵ مصاحبه نیمه ‌ساختاریافته با افراد آشنا با فرهنگ محلی انجام شد،‌ داستان‌های ایشان شنیده شد، ارزش‌ها وکارکردهای متناظر اجتماعی، اقتصادی، محیط‌زیستی و درمانی چمن‌ها استخراج و تحلیل شد . نتایج نشان می‌دهد که چمن‌ها، فراتر از فضاهای سبز صرف، واجد ارزش‌های متعددی هستند که می‌توانند در قالب سیاست‌های بازآفرینی شهری، به تحقق توسعه پایدار کمک کنند. همچنین مشخص شد که ‌روش‌های نرم ‌برنامه‌ریزی از جمله داستان‌گویی ‌به‌عنوان ابزاری از ‌برنامه‌ریزی ارتباطی برای شناسایی وکاربرد دانش‌‌های محلی و تقویت مشارکت‌‌های مردمی بسیار کارآمد است. پیشنهادهای پژوهش شامل احیای اقتصادی محلات از طریق بازارچه‌های محلی، احیای فرهنگی از طریق آیین‌های سنتی، و حفاظت حقوقی از طریق ثبت ملی این فضاها می‌شود. روش‌ها و رویکردهای این تحقیق می‌تواند ‌به‌عنوان الگویی برای پایداری فرهنگی - محیط‌زیستی در دیگر شهرهای تاریخی ایران نیز به کار رود .