تدوین سند سیاست‌گذاری محیط‌زیست برای وزارت راه و شهرسازی، مطالعه موردی: (شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران)

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی

2

3 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22034/eiap.2025.488035.2616
چکیده

پژوهش حاضر برای نخستین بار در کشور تلاش نموده است تا مسئلة فقدان سند تخصصی سیاست‌های محیط‌زیستی و نهادسازی مستقل محیط‌زیستی در نمودار سازمانی شرکت راه‌آهن ج.ا.ا به‌عنوان یکی از مجموعه شرکت‌‌های تابعه وزارت راه و شهرسازی را توسط تدوین سند سیاست‌گذاری محیط‌زیست، بنیان‌گذاری علمی نماید. این سند با مطالعه‌ی قوانین و سیاست‌های بالادستی محیط‌زیستی توسط روش فراترکیب، از پنل نخبگان جهت اولویت‌بندی نیروهای محرکه- پیشران، فشارها، وضعیت‌ها، تاثیر ها و واکنش‌ها- پاسخ‌‌ها در خصوص مسئولیت‌های محیط‌زیستی شرکت در چارچوب DPSIR استفاده نموده است. با استفاده از خروجی نتایج سه روش ذکر شده به‌عنوان ورودی داده‌های نرم‌افزار سیاست‌ساز [1] ، تالیف سیاست‌ها، راهبرد‌ها و تاثیر ها، جهت دستیابی به سند محیط‌زیستی شرکت راه‌آهن ج.ا.ا، به عنوان بازیگر اصلی سیاست‌گذاری، انجام پذیرفت. مهمترین ویژگی‌ تحلیل نتایج پژوهش، شامل ارزش‌گرایی، اخلاق‌محوری، جامع‌نگری، جامعه‌محوری، یکپارچگی نهادی، دانش‌بنیانی، آینده‌نگری در مدیریت، نظارت و پایش راهبردی فعالیت‌های علمی، پژوهشی، اجرایی و فن‌آورانه محیط‌زیست در شرکت راه‌آهن ج.ا.ا است. بر اساس نتایج‌ این پژوهش به نظر می‌رسد که‌ نیاز‌های سیاست‌گذاری در شرکت در وضعیت نیازهای نخستین هستند و اقدامات و عملکرد گذشته در تامین نیازهای حال حاضر و آینده‌ شرکت در زمینه‌ محیط‌زیست و توسعه پایدار نتیجه‌بخش نباشند و‌ عدم نهادسازی مستقل محیط‌زیستی توسط متخصصین از دلایل‌ مهم‌ آن به شمار آید‌. بنابراین با تالیف سند، ضمن بهره‌گیری از نگاه تطبیقی به اسناد کشورهای انگلستان، استرالیا و سوئد، نیازهای جبرانی، کنونی و آتی محیط ‌ زیستی و توسعه پایدار در حیطة وظایف شرکت، قابل تامین می‌باشد. 1. Policy Maker