بررسی کارایی علفکش ها و نظام خاک ورزی بر کنترل علفهای هرز و عملکرد نخود دیم در کشت پاییزه
نویسندگان
1 استادیار پژوهشی موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران.
2 استادیار پژوهش معاونت سرارود، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران.
doi
10.22092/idaj.2025.366456.437چکیده
مقدمه: تناوب نخود با گندم به دلیل توانایی نخود در تثبیت نیتروژن و افزایش باروری خاک از ارزش زیادی در توالی کاشت گیاهان زراعی برخوردار است. نخود به دلیل رشد نسبتاً کندی که در اوایل دوره رشد دارد، از توانایی رقابتی ضعیفی با علفهای هرز برخوردار است. در بــین روشهــای کنتــرل علــفهــای هــرز، علفکشها به دلیل کارآیی و صرفهی اقتصادی، جایگاه ویـژهای دارند و امروزه به طور گستردهای مورد استفاده قرار میگیرند.روش شناسی پژوهش: آزمایشی در آرایش کرتهای یکبار خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در سرارود کرمانشاه طی دو سال زراعی 1400-1399 و 1401-1400، جهت بررسی کارایی علفکشهای پیش و پس رویشی، در کشت پاییزه نخود اجرا شد. این آزمایش در زمینی که سال قبل تحت کشت گندم بوده اجرا گردید. کرتهای اصلی شامل دو نظام خاکورزی (خاکورزی مرسوم و عدم خاکورزی) و کرتهای فرعی شامل 12 تیمار علفکشی تریفلورالین، تریفلورالین + بتانال پروگرس، ایزوکسافلوتل، ایزوکسافلوتل + بتانال پروگرس، اکسی فلورفن، اکسی فلورفن + بتانال پروگرس، ایمازاتاپیر، ایمازاتاپیر + بتانال پروگرس، فلوروکلریدون، فلوروکلریدون + بتانال پروگرس، متری بیوزین، متری بیوزین + بتانال پروگرس و دو تیمار شاهد (وجین و عدم وجین) بود.یافتههای پژوهش: در سال اول خاکورزی مرسوم تراکم و بیوماس علفهای هرز را کاهش داد و این کاهش برای بیوماس علفهای هرز از نظر آماری معنیدار بود. در این سال کمترین بیوماس در سیستم خاکورزی و در تیمارهای فلوروکلریدون و ایزوکسافلوتل به ترتیب با 75 و 80 گرم در متر مربع ثبت گردید. در سال دوم کمترین تراکم علفهای هرز با 6/3 بوته در متر مربع و بیوماس 81 گرم در متر مربع برای تیمار علفکش فلوروکلرویدون ثبت شد. بیشترین عملکرد نخود برای تیمارهای وجین و کاربرد علفکشهای تری فلورالین + بتانال پروگرس به ترتیب با 846 و 664 کیلوگرم در هکتار در سال اول و 627 و 496 کیلوگرم در هکتار در سال دوم ثبت شد. کاربرد علفکش بتانال پروگرس در مرحلهی 10 الی 15 سانتیمتری نخود با هدف کنترل علفهای هرز پهن برگ از کارایی مناسبی برخوردار نبود و بین کاربرد و عدم کاربرد آن تفاوتی از نظر آماری مشاهده نشد. باتوجه به بیشترین درصد کنترل علفهای هرز و حداکثر عملکرد نخود، علفکش ایزوکسافلوتل و تری فلورالین و سیستم شخم مرسوم از کارایی بهتری برخوردار بودند.
